Taşeron işçilerin kadroya alınmasına ilişkin süreç dün itibarıyla başladı. 11 Ocak'a kadar başvurular belirtilen usuller çerçevesinde tamamlanacak.

Taşeronluğun sona ermesinin dikensiz bir gül bahçesi yarattığını düşünmeyin. Sistemin ortadan kalkmasıyla herkes kadroya geçmeyecek. Taşeron firmaların sahipleri, idareci kadrosu açıkta kalacak. Bunlardan kimileri başka iş yapamayacak kadar uzun süredir aynı işle iştigal ediyordu. Bir yan etki olarak bunu kayda geçmekte yarar var.

Taşeron sistemi, aynı işi yapan insanların arasında ücret ve sosyal destekler bakımından önemli farklılıklara yol açıyordu. Kaldırılmasındaki temel amaç bu durumun ortadan kaldırılması olmalı ama daha çok siyaset ekseninde değerlendirildi bu durum.

Zaten aynı kurumda çalışan kişiler arasındaki ücret ve hak farklılıklarının ortadan kalkması diye bir şey söz konusu değil ki taşeron çalışanların kadroya geçmesiyle tüm sorunlar çözülmüş olsun. Çeşitli kadro türlerinin ekonomik ve sosyal haklar bakımından eşitlenmesi sağlanmadıkça bu meselenin de çözülmesi mümkün değil.

***

Fakat Taşeron Düzeni ta en başından yanlıştı. İş kanunu, asıl işverenin faaliyet alanıyla ilgili işleri başkasına devredemeyeceğine ilişkin açık hükmüne rağmen, bir çanta, bir masa, belki bir dolaptan ibaret idare ofislerine indirgeniyor gibiydi kamu işyerleri. Yeraltında kömür üretimi dışında galeri açan özel sektör çalışanları görmedik mi?

Sadece Kamu sektörü diye düşünmeyin. Taşeron düzeni tüm çalışma hayatını kanser gibi sararak bin türlü adaletsizliğin beslendiği bir çamura dönüşmüştü. Tersanelerde asıl işin parçalara bölünerek asıl işverence kurulan taşeron firmalara verdiğini, hatta kötü niyetli bir uygulamayla işçilerin tazminat haklarını o firmadan bu firmaya geçirmek suretiyle iç ettiklerine tanık olmadık mı?

Emeğinin karşılığını gününde alamayanlar, isteyince kapının önüne konulanlar, örgütlenme hakları başlarında işsizlik kılıcı sallanarak ellerinden alınanlar hep taşeron işçisiydi. Türkiye'nin bu kamburdan kurtulmadığı sürece çalışma barışı konusunda mesafe alması mümkün değildi.

Bugün bu düzenin sona ermesi konusunda yapılabilecek değerlendirme "Yetmez ama evet"tir.

***

Neden yetmez ama evet!

Kamu işyerlerinde taşeronda çalışanların kadroya geçirilmesi tek başına yeterli değil de ondan. Düzenin özel sektördeki negatif uygulamaları halen devam ediyor.

Ne kadar kamu sektörü dışındaki çalışma hayatında devletin etkisinin sınırlı olduğunu düşünseniz de, devletin düzenleyici görevini gözardı etmemek gerek. Çalışma kanununun açıkça yasakladığı asıl işi alt işverenlere bölme işlemi, yasaya rağmen uygulanılırken devlet neredeydi? Çalışma hayatında kurulan sistem, insanları insanca olmayan çalışma koşullarına mahkum ediyorsa, burada kavgayı vermesi gereken tek tek işçiler değil, toplumsal sözleşme gereği tebasını koruma yükümlülüğü altında bulunan devlettir.

Koyduğu yasaya uyulmasını sağlayacak olanın da devlet olduğu gibi. Kuralların uygulanmasını denetleyecek, uymayanı cezalandıracak, mağdur olanın mağduriyetinin giderilmesini sağlayacak olan devlettir.

Evet, kamuda taşeron düzeninin sonu, adaletsizliğin bir bölümünün ortadan kalkması anlamında önemli ama bugüne dek çeşitli vergi afları, yapılandırmalarla kollanan, palazlanması sağlanan özel sektörün de iş ilişkilerini kafasına göre kurgulamasına izin verilmesi söz konusu olmamalıdır.

***

Yani diyeceğim o ki taşeron firma meselesi burada bitmiş değil. Bu alanda alınması gereken daha çok mesafe var. Devletin pozisyonunun daha ziyade işverenin yakınında oluşunun yarattığı bir atmosfer var. Bu atmosfer, durumun düzeltilmesi için umutlanmayı epey zorlaştırıyor.

Fakat devlet uzun süre kamu sektöründe taşeron kullanırken, bu bakışı değiştiyse, özel sektördeki alt işveren uygulamalarının aksaklıklarının düzeltilmesi için niye umut beslenmesin? Evet alınan mesafe yeterli değil, uygulama büyük ihtimalle mağduriyetler yaratacak ama orta vadede özel sektörün alt işveren uygulamalarının sorgulanması Aralık ayında olduğundan daha kolay artık.

Bu yüzden yetmez ama evet. Artık bundan sonrasına bakma zamanı...