2010 yılında Hukuk alanında birçok yeni düzenlemeler getiren torba yasa oylamaya sunulduğunda, birçok kişi "Yetmez ama evet" dedi.

Bu kişilerin büyük bölümü, söz konusu değişikliklerin milli irade üstündeki vesayeti kaldıracağına, askeri yargı kararlarına itiraz yolu açılması, bir kez seçildi mi ömür boyu Anayasa Mahkemesi üyesi kalan hukukçuların görev sürelerinin sınırlandırılması, komutanların da görevleriyle ilgili kusurlarda yüce divanda yargılanması, memura toplu sözleşme hakkı getireceğine, yüksek askeri şura kararlarının sorgulanabileceğine inandığı için böyle dedi.

Çünkü bunlar çocukluğunu ve gençliğini 12 Eylü Askeri Darbesi'nin gölgesinde geçiren bir kuşak için, devletin içinde demokratikleşmenin önünü kapatan jakoben yapılar olarak kabul ediliyordu. Daha da demokratik bir ülke özlemi içinde, düzenlemenin esasına bakarak, genel ve yerel seçimlerde oy verdikleri veya yaşam biçimlerine daha uygun olanı savunan partilerin tutumuna karşı koyarak "Yetmez ama evet" dediler.

Elbette yüzde ellisekize yakın kabul oyunu verenlerin büyük bölümü, düzenlemenin esasına bakarak oy vermedi. Bunların büyük bölümü, genel seçimlerde, yerel seçimlerde destekledikleri siyasi partinin görüşü bu olduğu için evet dedi.

***

Sonra ne oldu?

Yüksek Mahkeme üyeleri belirlenirken, tek elden bir propaganda dişlisi işledi. İktidara yakın hukukçulara kime oy vereceklerine ilişkin telkinlerde bulunuldu. Sonuçları baştan belli seçimlerle HSYK yapısı oluşturuldu. Anayasa Mahkemesi'ne yeni yasa nedeniyle boşalan yerlere iktidara nispeten daha yakın isimler atandı. Bu işlerin nasıl yapıldığını bilmeyen varsa, gözünü açmakta çok geç kaldığı söylenebilir.

Sonra bir de ne görelim? Sadece iktidara yakın isimler değil, aynı zamanda devleti ele geçirmeye çalışan sinsi bir örgütün adamları buraya yerleştirilmiş. Bu işlemin tamamlanmasının ardından kamuoyunda Ergenekon adıyla bilinen hukuk katliamı gerçekleştirildi. Sonra onlar da aklandı, bu kez davalıları suçlayan savcılar sanık durumuna düştü.

Ülkede demokratikleşme, liberalleşme veya başka saiklerle Yetmez ama Evet kampında yer alanlar birer birer dökülmeye başladı. Bu cenahtan kanaat önderi pozisyonunda sayılan kişilerin kimisi bugün yargı karşısında savunma pozisyonu almaya mecbur kaldı. İnşallah hukuk eğriyi doğrudan ayıracaktır.

Öte yandan, geçen süreçte demokrasi sadece seçim sandığına indirgendi. Demokrasinin diğer ana unsurları olan ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve bunları güvenceye alacak hukuk devleti alanında mesafe almak şöyle dursun, daha önceki durumdan daha da geriye gidildi.

Netice itibarıyla, "Yetmez ama Evet" cephesinde 2010 referandumunda kandırılmışlık duygusu hakim oldu bir kere.

***

Şimdi yine önümüzde bir referandum süreci var ama ortalıkta "Yetmez ama Evet" diyen kimse yok. Otoriteyle yakın olmak için böyle söyleyenlerin bir kısmı iktidar partisine entegre oldu, bir kısmı dışlandı veya kovuşturmaya uğradı. Geriye kalanlar da kendilerine "Yeter artık Hayır" cephesinde yer buldu.

Yedi yıl önce "Yetmez ama evet" diyenlerin büyük bölümü, bu referandumda "Yeter artık hayır" diyecek. En baştan olduğu gibi, bunu cari hükümete, cumhurbaşkanına refleks olarak değil, getirilen düzenlemelerin kimisinin demokratik bir toplum idealiyle bağdaşmadığı görüşü yüzünden yapacaklar bunu. Cumhurbaşkanının meclisi fesih yetkisine, yüksek mahkeme üyelerini belirleme usulüne, kararnamelerle ülkeyi bir kişinin yönetmesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin fonksiyonlarının devrine karşı oldukları için yapacaklar. Getirilen sistem varolandan daha demokratik bir ortam vaat etmediği için yapacaklar.

Fakat başka bir şey daha var. "Yetmez ama Evet"çiler 2010 referandumunda kendilerini kandırılmış hissediyor. Daha demokratik bir ülke için verdikleri desteğin, demokrasinin ve hukuk devletine yönelik farklı niyetlere kapı aralamasından—bu yollara tevessül edenlerin başarıya ulaşmasından—ötürü hissediyorlar bunu.

Bugünlerde ulusal yayın kuruluşlarında yazanlar soruyor, "Niye bu seçimde yetmez ama evetçiler yok" diye .

İşte bu yüzden yok.