AK Parti Zonguldak Milletvekili Faruk Çaturoğlu'nun Ereğli tersanelerinin içinde bulunduğu kıskaçtan çıkması için Milli Savunma Bakanlığı tarafından inşa edilecek "Milli Gemi"lerden en az birinin burada inşasını öngören girişimleri iyi niyetli ama yetersiz.

Dahası bu iyi niyetli girişimin dahi sonuç vereceği belli değil. Zira şu an itibarıyla verilmiş bir söz, alınmış bir karar yok. Keşke bir sonuç alınsa da halihazırdaki birkaç yüz kişilik istihdamın korunması hiç değilse bir süre daha korunabilmesine vesile olsa. Ancak bu sonuç alınsa da tersanelerin bu girişim sonucunda kurtuluşundan söz etmek mümkün değil.

Zira tek bir gemi, ne kadar büyük olursa olsun, donanımı ne olursa olsun tersaneleri 2007 yılında olduğu noktaya geri çevirmeye yetmez. Tersanelerin durumunun düzelmesi için aslolan yapısal bazı düzenlemelere gidilmesi ki bu konuda herhangi bir girişimde bulunulduysa bile netice alınma ihtimali pek yok. Olsaydı şimdiye kadar kamuoyuna duyurulurdu.

Hatırlanacaktır, Çaturoğlu'nun selefi, önceki dönem milletvekili Prof. Dr. Ercan Candan, tersanelerin Afrika ülkeleri için balıkçı teknesi üretmesinin bir rahatlama sağlayabileceğini –çıkış değil—söylemiş, bu konuda girişimlerde bulunmuş ama sonuç alamamıştı.

Çaturoğlu'nun sonuç alabileceği kesin değil, ancak o da bunun yararının sınırlı olacağını kabul ediyor. Gerçek çıkış ancak yapısal değişikliklerle mümkün olabilir.

***

Tersane sektörünün bölgede yaşadığı sıkıntılar aslında herkesin malumu. 2008 krizinde navlun fiyatlarının düşmesi nedeniyle bölgedeki gemi siparişleri iptal edildi. O güne dek gayet rahat şekilde banka-üretim-satış üçgeninde işlerini yürütmeyi başaran tersaneler, yargıya düşen işçi, tedarikçi, kredi borçları nedeniyle kıskaca alınmıştı.

İşlerini idame ettirmeyi başarabilecek firmalar , uluslararası iş bağlantılarını sırf bankalardan kredi teminatı alamadıkları için yitirmişti. Bu sorunun çözülmesine ilişkin tüm girişimler "Tek bir sektöre özel düzenleme" yapılamayacağı gerekçesiyle hükümet tarafından geri çevrilmişti. Siyasiler de bu noktayı fazla zorlamamanın daha hayırlı olacağı sonucuna varmış olmalı ki, o gün bu gündür bu "Teminat mektubu" problemi dışında çözümlerin peşine düştüler.

Tersanelerin darboğazdan çıkışı için öngörülebilecek yolların tamamı siyasi iktidarın iradesinden geçiyor. Birincisi, Kredi teminat mektubu sağlanması için hukuki düzenleme veya başka yollar bulunabilir. İkincisi, gemi imalat sektörüne krizden çıkışta rakiplerine oranla avantaj sağlayabilecek teşvikler sağlanmalı. Üçüncüsü de ekonomik olarak sıkıştıklarından ötürü imalat yapması mümkün olmayan tersanelerin başka yatırımcılar tarafından satın alınabilmesinin önündeki engellerin kaldırılması. Dördüncü yol –ne kadar gerçekçi tartışılabilir—çalışma olanağı kalmamış tersanelerin kamu eliyle işletilmesi...

Yapısal derken kastedilen bunlar...

***

Bugün Ereğli kamuoyunun büyük bölümü, tersaneler sorununun çözüme kavuşmayacağına ilişkin genel bir yargıyı benimsemeye başladı. Siyaset üzerinde çözüm arayışına zorlamayı engelleyen bir atalet hali hakim ilçe genelinde. Oysa tersaneler meselesinde kaybedilen istihdamın geri kazanılamaması halinde ilçe ekonomisinde herhangi bir toparlanma ihtimali çok düşük görünüyor.

Şu anda dört bin kadar tersane işçisi—ki bu işçiler, kaynakçı, montajcı, taşlamacı, argon kaynakçısı vb nitelikli işgücünden oluşuyor— ya Türkiye'nin başka bölgelerine göç etmeye mecbur kaldı, ya da başka sektörlerde iştigal etmeye başladı. Bir köy kahvesinde çay ocağında çalışan da var, tezgahtarlık yapan da. Meselenin özünü de tüm bu işini kaybetmiş nitelikli elemanlar oluşturuyor.

Yani eğer bulunan çözümün sonucunda tersaneler bölgesinde, bir: iki bin, üç bin kişi çalışmaya başlayamayacaksa; tersaneciler dünyanın başka bölgelerinde bu işi fiilen sürdürmeyi başaranlarla rekabet edemeyecekse, bu alanda yapıldı, yapılıyor denilen her şey göz boyamanın önüne geçemeyecektir.