2003 yılında çıkan İş Kanunu'nun 2. Maddesi şöyle diyor:

"İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.

İşveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimselere işveren vekili denir. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı işlem ve yükümlülüklerinden doğrudan işveren sorumludur.

Bu Kanunda işveren için öngörülen her çeşit sorumluluk ve zorunluluklar işveren vekilleri hakkında da uygulanır. İşveren vekilliği sıfatı, işçilere tanınan hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.

Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.

Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez."

Kanun böyleyken, sayıları her geçen gün artan fiili örneklerin nereden güç ve cesaret aldığını anlamak hayli zor!

***

Son olarak Çatalağzı Termik Santrali'nde çalışan taşeron işçileri eyleme çıktı ama hafızanızı yoklayınız, taşeron işçi çalıştırıp da eyleme maruz kalmayan işletme kaç tane kaldı?

TTK'da maaşlarını düzenli alamadığını söyleyerek eylem yapan taşeron firma çalışanlarını hatırlayın.

TTK'dan iş alan taşeron firmaların karıştığı maden kazalarında kaybedilen canları unutmuş muydunuz?

Erdemir'de limanda işletici değişirken mağdur olmaktan korkan işçilerin eylemlerini de hatırlayın.

Adliyelerde yemekhane hizmetini veren taşeron firma çalışanlarının eylemlerini unutmayın.

Şimdi artık sıkıntısı küllenmeye yüz tutan Ereğli tersanelerinin çeşitli taşeronlarında çalışanların sıkıntılarını dile getirdiği dönemleri...

Okul inşaatlarında üstlenici firmanın işi devrettiği alt taşeronların çalışanlarının paralarını alamadığı için çatılara çıkmasını...

Alt alta yazınca ortaya bir tek şey çıkıyor...

Taşeron cehennemi!

***

Taşeron sistemi, esasen daha ucuza, daha etkin iş görmenin aracı değil. Uygulamada işverenin çalışanlara yönelik sosyal yükümlülüklerini sırtından atmak için kullandığı bir kaçış yöntemi. İşsizlik korkusu altında yaşayan kitlelerin mahkum edildiği düşük ücretli, sosyal güvencesi sınırlı, bir nevi kölelik sistemi.

Çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı-yani hükümet-bal gibi bu sistemin emekçi kesimlerin aleyhine çalıştığını biliyor. Muhalefet partilerinin tamamı bu sistemin kalkması gerektiğinde hemfikir.

İşçiler sistemin kendilerini nasıl ezdiğini yaşayarak biliyor. Tüm bunları toplum biliyor, basın biliyor. İşadamı dernekleri, meslek odaları biliyor. Biliyor oğlu biliyor.

Bu güne dek bu sistemden patronlar dışında herkesin zarar ettiğini , sistem içindeki emek unsurlarının mağdur olduğunu, kimi zaman sırf bu nedenle can kayıpları olduğunu herkes biliyor.

Sendikalar (özellikle de GMİS) her açıklamasının bir iki paragrafını mutlaka taşeron sisteminin kaldırılmasına ayırıyor. Hükümete bu konuda konfederasyonlardan dosya üstüne dosya yağıyor. Her geçen gün gerek yerelde, gerekse ülkenin başka bölgelerinde işverenleri tarafından mağdur edilen taşeron işçilerin dramına ilişkin haberler yapılıyor.

Yine de taşeron sistemini kaldırmaya yönelik gerçekçi bir çaba gözükmüyor.