Ezanın başında 4,sonunda iki olmak üzere günde 30 kez ALLAHÜ EKBER (Allah en büyüktür) deniliyor. Cemaate gitmesek de bunu duyuyoruz. Burada “Allah en büyük ise onun emirleri de en büyük, yasakları (haramları) da en büyüktür. Öyleyse her şeyden önce onun emirleri yapılmalı ve yasaklarından kaçılmalı, uzak durulmalıdır” mesajı vardır. Şu halde gelin! O’nun tüm emirlerini yapalım ve tüm yasaklarından sakınıp uzak duralım.

Her ezanda iki defa dolayısıyla günde 10 defa “Şehadet ederim ki Allah’tan başka ilah (sığınak ve her şeye hakim olan yoktur)” deniliyor. Sonunda ise şehadete ihtiyaç duyulmadan “Allah’tan başka ilah (sığınak ve her şeye hakim olan) yoktur” ifadesi kullanılıyor. Burada “Allah’tan başka gerçek sığınak yok ise ona sığınmak zorunda olduğumuza göre onun tüm emirlerini yapmak ve tüm yasaklarından kaçınmak gerekir” mesajı vardır. Öyleyse gelin, O’nun tüm emirlerini yapalım ve tüm yasaklarından kaçalım. O her şeye hakim olduğuna göre evimize de mahallemiz ve köyümüze, ilimiz ve ülkemize de hakimdir. Öyleyse onun istediği şekilde yaşayalım ki bize cemal sıfatı ile hakim olsun ve her taraf güzelliklerle dolsun. Emirlerini ihmal etmeyelim ve yasaklarını çiğnemeyelim ki Celal sıfatıyla hakim olup bizleri cezalandırmasın, sıkıntılara sokmasın.

Yine her ezanda iki defa olmak üzere günde 10 defa “Şehadet ederim ki Muhammed (sas) Allah’ın elçisidir” denilmektedir. Bir muhtarın elçisine bile itiraz edemeyiz. Yukarı doğru Kaymakamın, Valinin elçisi bir emir getirirse insan heyecanlanır. İçişleri Bakanı, Başbakan ve Cumhurbaşkanının elçisi bir mesaj getirirse bazılarının dizleri titremeye başlar. Hâlbuki bunların hepsi insandır. Hz. Muhammed (sas) ise tüm saydıklarımızı ve evreni yaratan ve dizayn eden Allah’ın elçisidir. Şu halde burada Hz. Muhammed’in emir ve tavsiyeleri mutlaka yerine getirilmelidir” mesajı vardır. Öyleyse gelin Peygamberimiz Hz. Muhammed (sas) in emir ve tavsiyelerini yerine getirelim, Hadis-i Şeriflerini dikkate alalım.

Ezanın 4 ve 5. Tümceleri “Hayye alessalah, hayye alel’felah” şeklinde olup “Namaza gelin, kurtuluşa erin” manasındadır. Demek oluyor ki namazsız kurtuluş olmaz; bunu dikkate alalım. Ayrıca ezanı dinleyenlerin yine Peygamberimizin tavsiyeleri gereği tüm cümleleri tekrar etmeleri gerekirken bu cümleleri tekrar etmeyip yerlerine “Vela  havle vela kuvvete illa billah” diyoruz ki anlamı “Hiçbir tahvil (değiştirme) mümkün değildir; buna Allah’ın yardımı olmadan güç de yetirilemez” Yani Allah’ın yardımı olmadan kötülükler iyiliğe, çirkinlikler güzelliğe, fakirlikler zenginliğe, bunalımlar esenliğe, adilikler mertliğe, anarşi asayişe… çevrilemez” demektir.

Öyleyse Allah’ı razı edecek şekilde yaşayalım ve davranalım ki o da bizlere iyilik ve yardımda bulunsun da kötülükleri iyiliğe, çirkinlikleri güzelliğe, bunalımları esenliğe, adilikleri mertliğe, fakirlikleri zenginliğe, anarşiyi asayişe… çevirebilelim. Kafirlere ve bazı müslümanlara günah işlemelerine rağmen  imtihan etmek için Allah’ın zenginlik ve esenlik…vermesi bizi şaşırtmasın.

Ezan’ın ilan etmek, duyurmaktan ileri ültimatom manası da vardır. Mevlana Mesnevisinin 8581 beyitinde Moğolların istila ettiği yerlerin halkını kılıçtan geçirmesini şöyle ifade ediyor: “Çünkü o katledilenler Allah’ın davetçisinin (müezzinin) davetine icabet edip namaza gitmezlerdi”. Namaz kıldığı halde İslam’ın kurallarına uymayan kişiler de namaz kılmayanlar sınıfındadır.

8583. Beytinde ise: “Ey akıl baliğ olan kişi Şeytanın tuzağından sakın, fakir ve muhtaçların sesini dinle ki hilekarların sesi kulağını doldurmasın”

Mevlana’nın bu uyarıları ardından biz de ezandan şöyle bir mesaj çıkarabiliriz: “Ey Müslüman ya ezanın bu mesajlarına uyarsın veya akıbetin kötü olur!