Bu memlekette özelleştirme deyince ilk akla gelen nedir diye sorulduğunda, akla gelen ilk beş kelimeden biri "Peşkeş" tir.

Elbette kamunun ekonomik faaliyetlerden mümkün olduğunca uzak kalmasına diyecek bir şey yok. Fakat her yiğidin bir yoğurt yiyiş tarzı olduğu gibi, her işin de bir yolu yöntemi vardır. Dahası neticelerini hesap etmeden yapılacak işler, dönüp dolaşıp yapanın ayağına dolaşır.

Özelleştirme kavramı gündemimize girene dek, siyasiler kamu iktisadi teşekküllerine yerleştirdikleri adam kadar karizmaya sahipti. Buraya bir kez işe girenler devlet memuru statüsüne kavuşuyor, tembelliğini garantiye almak için toplumun diğer kesimlerine tepeden bakma hakkı elde ediyordu. Bugün artık kamu sektöründe çalışanların bir ayrıcalığı kalmadığı gibi, tembellik etmek gibi bir durumları da yok.

Özelleştirme portföyünde elden çıkaracak bir şey kalmadı denilebilir. Şu an için zaten en stratejik kurumlar olan KİT'ler devlet eliyle işletiliyor. Bugün sıra bunlara da gelmiş gibi görünüyor.

Şu anda devletin elindeki ender KİT'lerden olan TTK'nın eğer stratejik durumu olmasaydı, son yirmi yılda gerçekleştirilen vahşi özelleştirmeler esnasında çoktan elden çıkarılmış olacaktı.

***

Zonguldak bölgesi söz konusu olduğunda hiçbir üretim biçimi taşkömürü üretimi kadar hayati olmadı. Kentler taşkömürü üretim merkezleri etrafında örgütlendi, esnaf bu cevheri üretenlerin yarattığı zenginlikten payını aldı. Bu sektörden elde edilen gelirler düştüğünde, o bölgedeki kentsel yaşam ağır bedeller ödedi.

Bunun örneklerini çok verdik. Tamamen ıssızlaşan Kireçlik, ilçe adayıyken belde statüsünü güç bela koruyabilen Kandilli, iki demir çelik fabrikası yatırımını çekebilecek kadar cazibeli Zonguldak'ın bu niteliğini yitirmesi bunlara örnektir.

Dahası Zonguldak, her türlü özelleşmeden orta direk tabir edilen toplum kesimlerini mağdur etmeyi başarmış bir bölgedir. Şimdi diyorlar ki, özelleşirse her şey daha güzel olacak. İstihdam artacak, kurumlar kendi çarklarını kendi döndürecek. Devlet Zonguldak'a TTK'nın zararını kapatmak için değil, yatırım yapmak için kaynak aktaracak.

Bunu söylerken bir taraftan da TTK'nın özelleştirmesi için zarar etmesi halini pekiştiriyorlar. İşçi almıyor, teknoloji yatırımı, üretim sahalarını hazırlama çalışmalarında ellerini ağır tutuyorlar. Sırf azalan işçiler yüzünden bile TTK'nın kapanma tehlikesi var. Böyle giderse üretim yapmak için değil, sadece ocakları açık tutmak için işçiye ihtiyaç duyulacak.

***

Bu tutumun adı en basitinden tavşana kaç, tazıya tut politikasıdır. Yetimin hakkı olan devletin iktisadi kuruluşlarını satabilmek için zarar ettir, sonra ucuz fiyata eşe dosta sat. Ondan sonra bunun adına özelleştirme de.

Kimse kusura bakmasın. Bu işlemin adı özelleştirme değil Peşkeş'tir.

Kimi esnaf ve iş çevreleri ekonomik mazeretler üreterek "Özelleştirme" adı altındaki bu soygunu savunabilirler. Öyle bilimsel, öyle geçerli argümanlar üretirler ki, itiraza mahal kalmaz. Öyle ya, ne olmuş, bugüne dek arsızlığı-hırsızlığı başka isimlerle cilalayan ilk kişiler de değiller, son da. Daha önceki özelleştirmelerin neticelerinin ortaya koyduğu karamsar tabloyu sürekli öne sürenler—bizim gibiler—kötüniyetli kişilerdir onlara göre. Oysa bu mantık yanlış. Tıpkı güneşin bu zamana kadar doğudan doğması, yarın batıdan doğmayacağı anlamına gelmez demeyi andırıyor bu tutum.

Bu yüzden uyarmadı demeyin. Bugüne kadar özelleştirmeden kar etmiş bir şehir yok. Zonguldak'ta özelleştirme ilk kez yapılmıyor, kurumların kente sağladığı katkıların özelleştirmelerin ardından birer birer nasıl yok olduğuna bizatihi tanık olmuş bir toplumuz.

TTK'ya sahip çıkmak Zonguldak'ın şu anda en hayati meselesidir...