MUKABELE CÜZLERİNDEN İLKELER 5

(Beşinci Cüzden Çıkarılan İlkeler)

Bu cüzün ilk ayetinde (nisa 24) evli bir kadınla evlenmek de haram kılınmıştır. Kocası boşamadıkça başka biriyle asla evlenemez. 25. Ayette hür bir kadınla evlenmeye gücü yetmeyen bir kişinin inançlı köle bir kadınla evlenmesine müsaade edilirken hür müslüman kadınlarla evlenmek bir İslami ilke olarak ortaya çıkıyor. Böylece hür müslüman kadınların dul veya bekar kalmaları önlenmiş oluyor. Yine Nisa suresi 29. Ayette: "Mallarınızı aranızda batıl(haksız) bir şekilde değil ancak karşılıklı rıza alışverişiyle yiyin" buyrularak alışverişte aldatmama ve karşılıklı rıza bir ilke olarak ortaya konuyor.

34. Ayette Allah'ın üstün kılması ve mehir vermeleri dolayısıyla karı-koca hayatında erkeklerin zevcelerine üstün oldukları ilkelendiriliyor. Ancak bu üstünlük "VE LİRRİCALİ ALEYHİNNE DERECE" ayetiyle bir derece ile sınırlandırılarak erkeklerin hanımlarını tepeden bakmaları önleniyor. 36. Ayette ise Allah'a ibadet yapmak ve şirk yapmamak ilkesiyle birlikte ana-babaya, (kan bağıyla) çok yakın olanlara, yetimlere yoksullara, akraba ve akraba olmayan komşulara, yanımızdaki arkadaş ve yolculara iyilik ilke olarak sunuluyor.

Nisa suresi 44. ayette serkeş olarak namaz kılınamayacağı ilkesi yanında seferde veya su bulunmayan yerlerde abdest veya gusül yerine teyemmüm yapılabileceği ruhsatı veriliyor. 58. Ayette ise "Emanetlerin(görevlerin) ehline verilmesi ve tüm insanlar arasında adaletle hüküm verilmesi emredilerek ilke olarak önümüze geliyor. 59.ayette de: "Allah ve Peygambere itaat ilkesi tekrar edilirken amirlere de bizden yani Müslümanlardan olması şartıyla itaat prensip (ilke) yapılıyor.

71. Ayette de: "Savaşırken kalkan (koruyucu) edinmek ve gerektiğinde grup ve gerektiğinde toplu halde savaşılması ilkeleştirilirken. 75.ayette ise zalimlerin arasında kalmış zayıf adamlar, kadın ve çocuklar için savaşılması emredilerek ilke haline getiriliyor. 83. Ayette de: "gerek savaşlarda ve gerekse barış zamanında önemli bir haber gelince onun önce Peygambere, yahut yetkililere (günümüzde sadece yetkililere) götürülmesi ilke haline getirilerek haberlerin yanlış yorumlanarak sıkıntılara düşülmesi önlenmek isteniyor.

86. Ayette: "Size bir selam verildiği zaman ona daha güzeliyle veya aynısıyla cevap veriniz" talimatıyla selam almak farz bir ilke olarak önümüze konuluyor.

92. Ayette ise haksız yere bir mü'mini öldürenin mü'min bir köle azad etmesi ve ölenin diyetini vermesi önemli bir ilke yapılmıştır. Eğer düşman bir topluluktan mümin bir kimse hataen öldürülmüş ise diyet verilmeyip sadece köle azat edilmesi; ancak aralarında barış antlaşması varsa diyetinde ölünün yakınlarına verilmesi ilke yapılmıştır. 94. Ayette: "Savaşta müslüman olduğunu söyleyen bir kimseyi 'hayır sen müslüman değilsin' diyerek öldürmek de yasak edilmiştir. Zira kimse kimsenin kalbini okuyamaz. 102. Ayette savaş halinde bile çarpışma devam etmiyorsa askerler ikiye ayrılarak imamın arkasında birer, kendi başlarına da birer rekat namaz kılmaları bir çeşit imdat namazı olarak ilke yapılmıştır.

104. Ayette de savaşlarda düşmanı takip etmekte gevşeklik gösterilmemesi de ilke haline getirilmiştir. 105.ayette hainlerin savunucusu olmamak önemli bir ilke olarak önümüze çıkarken 106.ayette Allah'a istiğfar etme ilkesi tekrar ediliyor. 107. Ayet de hainlerin savunulmasını yasaklıyor. 114.ayet ise özel sohbetlerde sadaka veya iyiliğin emredilmesi veya insanlar arasını düzeltmek için konuşulması da bir ilke olarak sunulurken 128.ayette karı-koca arasını düzeltmenin çok hayırlı olduğu bildiriliyor. 135.ayette ise fakirlerin, zenginlerin, arabanın, anne-babalarımızın, hatta kendimizin aleyhine bile olsa adaletle şahitlik etmemiz ilkesi dikkat çekiyor. Cüzümüzün son sahifesinde Müslümanların dışında kafirlerin veli edinilmemesi (onların işbaşına getirilmesi veya dost edinilmeleri) yasak bir ilke olarak gözümüzün önüne konuluyor.

İşte mukabele okuyan ve dinleyenlerin bu ilkelere uymaları gerektiği gibi okumamış olsalar bile Müslümanların hepsi bunlara uymakla yükümlüdür.