Türkiye İstatistik Kurumu, her ay üç ay öncesinin işsizlik rakamlarını açıklar. Ağustos ayında mayıs ayının istatistikleri açıklandı, işsiz oranı yüzde 9,6 çıktı. Buna göre işsizlik azalmış.

TÜİK istatistiğini okumaya devam ettiğiniz zaman anlıyorsunuz ki mevsimlik işçiler dışındaki işsizlerin sayısı artmış. O işsizlik yüzde 10,6 imiş. Anlayacağınız mevsimlik işçilerin sayısının azalacağı sonbahar aylarından itibaren yeniden iki rakamlı işsizlik kapıda.

Sahi hiç düşündünüz mü işsizlik oranı denildiğinde paydada çalışabilir yaştaki tüm vatandaşların toplamının bulunduğunu biliyoruz. Acaba payda ne var? Yani işsizlik oranı yüzde 9,6 dediğimiz zaman içine ne giriyor?

İstatistiklerin hazırlandığı tarihte iş aramakta olanlar mutlaka payın bir bölümüdür. Mesela iş bulsa çalışacak olan ama bulamadığı için ev hanımı olarak yaşamını sürdürenler paydanın—ve payın—bir bölümü müdür? Asgari ücretle, kendi alanı olmayan bir işte çalıştığı halde, kendi alanında iş bulduğunda işini bırakacak olanlar mesela... Bunlar paydanın içinde yer alıyor mudur?

Mevsimlik işçiler, işsizlik istatistiklerinde istihdamı arttıran bir unsur olarak yer alıyor. Karadeniz Bölgesinde fındık toplamaya başka bölgelerden gelenlerin bir şekilde istihdam edildiğini ifade etmek biraz rakamlarla oynamak gibi görünmüyor mu?

İsteğe bağlı sigorta primi ödeyenler istihdam rakamları içinde midir, dışında mıdır? İş bulmaktan umudunu keserek, köşesine çekilmiş kişilerin işsizden sayılmamasına ne demeli? Bunlar da işin içine katılarak yeni bir istatistik yapılmış olsa, yeni istatistik kamunun işine gelir mi gelmez mi?

***

Başka bir mesele var.

Mesela, kamuda istihdam edilmek üzere bir milyon kişi alınacağı açıklanmış olsa, halen bir yerlerde çalışanlardan ne kadarı bu pozisyonlara başvurmak için mevcut işlerinden ayrılır acaba?

Yurt dışında istihdam olanağı bulsa, halen istihdam edildiği varsayılan kaç kişi tasını tarağını toplayıp demir çarık demir asa yollara düşmeyi göze alır? Bugün çalıştığı yerlerde emanet gibi duran, mecburiyetten sabah işe giden ve akşam dönen insanların tamamı gerçek anlamda çalışıyor sayılabilir mi acaba? Bunları da işsizlik rakamlarının payına yazmış olsanız bugün açıklanan işsizlik rakamları ne olur acaba?

Belki bu rakamları doğru okumak için başka yöntemler de geliştirmek gerek.

Mesela, işsiz sayılmadığı halde sosyal yardımlaşma ve çeşitli kaynaklardan destek görenlerin sayısı nedir? Çalıştığı halde geçimini sağlayamayan kişiler ne kadar istihdam edilmiş kabul edilebilir?

***

Herkesin çok iyi bildiği üzere istatistikler sadece sayıdır. İşsiz denildiğinde kast edilen olgunun ne olduğunu tarif etmekten ziyade, devletin pozisyonunu tarif etmek için kullanılır bu rakamlar. Rakamları tespit eden devletin kurumu olduğundan, pozisyonun gerçek aleyhine bir fark ile tespit edildiğini düşünmek şaşırtıcı olmasa gerek.

İşsizlik denilen şey, bir ruh halidir. Çalışıyor görünse bile akşam çocuklarına ne yedireceğini bilemeyen aile reisinin ruh halidir bu kavram. Öyle sayılarla mayılarla falan ifade edilmez. Hüzünlerle, çilelerle, sürekli mağlup bir hayat tarzına mahkumiyetin ölçüsüyle ölçülebilir.

Eğer böyle ölçülmüş olsa, memlekette işsiz sayısının bugün kamu eliyle açıklandığından çok daha vahim rakamlara ulaşılması söz konusu olabilir. Ayrıca mayıs ayından bu yana ekonominin durumu malum. Üç ay öncesinin rakamları bugün için biraz umut verici olabilir ama üç ay sonra bugünkü işsizlik rakamları açıklandığında karşımıza çıkacak olan rakamların o kadar da iyimser olmayacağını öngörmek gerekir.

Anlayacağınız payda işi kolay. Bir çizgi çekersiniz, altına ülkede çalışma çağındaki herkesin yekununu yazarsınız. Fakat paya neleri yazacağınıza bağlı olarak çizginin üstündeki rakamların birbirinden çok farklı olabileceği meydanda...

Ona bakarsanız TÜİK istatistiklerinde olanı mı görüyoruz, olması istenen mi gösteriliyor orası da sorgulamaya değer.