Batı Karadeniz aksanında 11 ayın sultanı Ramazan ayının gelişi "Irmazan geldi" diye ifade edilirdi—hala da çoğu yerde öyle söylenir. Dahası köylük yerde çocuklara bol bol verilen Ramazan ismi de bu yerel deyiş farklılığını paylaşır.

Bugün yaşı elliye merdiven dayayanlar, büyük ihtimal ilk kez oruç tutmaya başladıklarından bu güne dek bir yılın tam turunu tamamlamıştır. Zira Ramazan ayı her yıl on gün öne gelir. Ramazan ayının yıl içinde iki turunu tamamlayabilenler uzun ömürlü olanlar arasından çıkar. Üç tur tamamlayan ise yok denecek kadar azdır.

Ramazan ayının dini faziletleri konusunda uzman olanlar çok şey yazdılar, yazıyorlar. Şurası kesin: Ramazan ayı insanların açlık ile imtihan edildiği bir aydan ziyade, herkesin yokluğu da, varlığı da paylaştığı bir aydır. Bunun yanında, Ramazan ayı aynı zamanda kültürel öğelerin ön plana çıktığı aylardan biridir. Kentlerde direklerarası eğlenceleri, teravihte cami gezmeleri, evlerde yemekli toplantılarda mevlit veya Kur'an okunması gibi olgular hep bu kültürel öğelerdendir.

Olayın kültürel yanını da yabana atmamak gerek. Zira bunlar aynı zamanda insanların kaynaşmasını sağlaması açısından önemlidir—ki en azından bu vesileyle selam verip selam almak itikadi olarak da öğütlenen bir şeydir. Bir araya gelmeyi pek beceremeyen insanların, bu vesileyle aynı sofra etrafında buluşması bile başlı başına bir olay.

Nereden baksan güzel...

***

Tabii Ramazan ayının en coşkulu, en keyifli anı şüphesiz iftarda ezanın okunduğu, topun atıldığı veya davulun çalındığı andır.

Hurmalar, zeytinler, yerel çorbalar, salatalar, güllaçlar, pideler, revani —kültüre bakar mısınız?—falan derken başka bir yerde yaşamanın mümkün olmayan bir zenginlik sarar her tarafı. Belki herkesin her şeyi iftar sofrasına koymaya gücü yetmez ama olanın en iyisinin iftar sofrasında yer aldığını düşünmek yerinde olur.

Köy sofralarının üstünü örten, çember şeklinde siyah çizgilerin içine geyik ve ağaç motifleri, figüratif desenler işlenmiş sofra örtülerinden görmeyeli ne kadar olduğunu hatırlamıyorum. Bunlarda bir çeşit standardizasyon olduğuna göre –bu satırların yazarının bilemediği—bir çeşit baskı teknolojisiyle imal edilmiş olsalar gerek. İftar sofrası kavramı, bu satırların yazarı için, üzerine bu senenin şampiyon futbol takımının renklerini taşıyan o sofra örtüsü ile akrabaymış gibi gelir hep.

Sonra iftar yaklaşırken, mahallede her evden yemek kokuları yükselir, burnu biraz hassas biri evlerde pişen sıcak yemeklerin ne olduğu konusunda kapıdan girmeden fikir sahibi olabilirdi. Komşular ellerde tabaklarla birbirinin sofrasına takviyeler götürür, (eve yemek getiren tabağı boş iade etmek ayıp sayıldığından) o evde o gün pişen en güzel yemeğin en güzel kısmı komşunun tabağına konularak iade işi tamamlanırdı.

Konu komşu birbirine iftara gitmeden de sofralarda temel bir birlik sağlanması mümkün olabiliyordu böylece.

***

Dahası, Ramazan ayında kavga etmek ayıp sayılır. Ne kadar kan şekeri düşse de, insanların bu dönemde başka zamanlara göre daha sakin olması tıbbi olarak da incelenmesi gereken bir konudur. Eskiden başlamış husumetler çözülmese de—ki çözülmesi çok iyi karşılanır—en azından bu dönemde uyumaya bırakılır.

Sosyal dayanışma unsurlarının başka zamanlardan daha fazla işlemesi de dikkat çekici. Elbette fitre-zekat gibi dini uygulamaların bunda önemli bir payı vardır. Ancak Ramazan ayında gönüllerin genelde daha bir hoşgörülü olduğu, başkasının dertleriyle daha fazla dertlenildiği de inkar kabul etmeyen bir gerçektir.

İnsanın doğasının bir yönüdür tanımadığından çekinmek. Ancak Ramazan ayında akşam namazı için tanımadığı bir köye giden kişi, iftarda gidecek yeri olmadığını beyan ederse, açıkta kalmayacağı muhakkaktır. Ramazan ayında, aynı göğün altında, aynı rabbin kulu, aynı ümmetin mensubu, hatta aynı Adem'in torunudur herkes. Herkes birbiriyle akrabadır Ramazan ayında.

Tüm bu güzellikleri paylaşmak için sahur ve iftar vakitleri arasında katlanılan (katlanılan denildiğine bakmayın, negatif bir şey değildir bu) mahrumiyet çok küçük bir şey değil midir?

İşte Ramazan—Irmazan—yine tüm coşku ve merhametiyle başlıyor.

Hoş geldin Şehr-i Ramazan...