Düşünebiliyor musunuz, trilyonlarca kilometreküplük bir fezada, yüz binlerce galaksi arasındaki bir galaksideki, binlerce güneş sisteminden birinde, sekiz—son gezegeni önceki senelerde sildik—gezegenden birinde yaşıyoruz.

Bu gezegendeki dokuz iklim yedi kıta, uçsuz bucaksız ovalar, dağlar çöller; sayısız yaylalar, ırmaklar göller var. Binbir türlü lisanın konuşulduğu renk renk ülkeler arasında bir ülkede yaşıyoruz. Yedi milyarlık bir dünyanın yüzde biri nisabında nüfusa sahip bir ülkede yaşıyoruz. Bu yetmiş-seksen milyonluk ülkede yaşlısı genci, zengini fakiri, okumuşu cahili, her türden çeşit çeşit insanlar var. Bunlardan biri de benim—veya sizsiniz.

Ben diye düşündüğünüz zaman iş kolay. Siz varsınız, karşınızda koca bir evren var. Bilinçaltınız bu evrende sizi önemli kılmak istiyor ama onun büyüklüğüne kıyasla kayda değer sayılamayacak bir zerrecik olduğunuz bilgisi peşinizden kovalayıp duruyor.

Böyle bir yaşamın yasası ne ola?

***

Yaşamın anlamını aramaya çıkan bir yolcunun şiir limanlarına uğramadan ilerlemesi mümkün müdür? Can Yücel, şair Paul Eluard'a adadığı "Anayasası İnsanın" şiirinde şöyle diyor:

Kan yasası bu insanın:

Üzümden şarap yapacaksın

Çakmak taşından ateş

Ve öpücüklerden insan!

Can yasası bu insanın:

Savaşlara yoksulluklara

Ve binbir belaya karşın

İlle de yaşayacaksın!

Us yasası bu insanın:

Suyu şavka döndürüp

Düşü gerçeğe çevirip

Düşmanı dost kılacaksın!

Anayasası bu insanın

Emekleyen çocuktan

Uzayda koşana dek

Yürürlükte her zaman

***

Eğer güzel şeyler yaşamak, güzel şeyler yaşatmak, bir hoş sada bırakmak istiyorsan, hayatın esas amacının iktidar, zenginlik ve başarı değil, mutlu olmak olduğunu, bunun dış koşullardan ziyade kendine bağlı olduğunu bilebilmek gerekir. Yazık ki bunu öğrenip de sevdiğin şeylere daha fazla vakit ayırmaya başlayana kadar ömrün yarısı geçiyor.

Ataol Behramoğlu, "Yaşadıklarımdan öğrendiğim bir şey var" cümlesini mutlaka ömrün külliyatlı bir kısmı geçtikten sonra kurmuş olmalı:

Yaşadıklarımdan öğrendiğim bir şey var:

Yaşadın mı, yoğunluğuna yaşayacaksın bir şeyi

Sevgilin bitkin kalmalı öpülmekten

Sen bitkin düşmelisin koklamaktan bir çiçeği

İnsan saatlerce bakabilir gökyüzüne

Denize saatlerce bakabilir, bir kuşa, bir çocuğa

Yaşamak yeryüzünde, onunla karışmaktır

Kopmaz kökler salmaktır oraya

Kucakladın mı sımsıkı kucaklayacaksın arkadaşını

Kavgaya tüm kaslarınla, gövdenle, tutkunla gireceksin

Ve uzandın mı bir kez sımsıcak kumlara

Bir kum tanesi gibi, bir yaprak gibi, bir taş gibi dinleneceksin

İnsan bütün güzel müzikleri dinlemeli alabildiğine

Hem de tüm benliği seslerle, ezgilerle dolarcasına

İnsan balıklama dalmalı içine hayatın

Bir kayadan zümrüt bir denize dalarcasına

Uzak ülkeler çekmeli seni, tanımadığın insanlar

Bütün kitapları okumak, bütün hayatları tanımak arzusuyla yanmalısın

Değişmemelisin hiç bir şeyle bir bardak su içmenin mutluluğunu

Fakat ne kadar sevinç varsa yaşamak özlemiyle dolmalısın

Ve kederi de yaşamalısın, namusluca, bütün benliğinle

Çünkü acılar da, sevinçler gibi olgunlaştırır insanı

Kanın karışmalı hayatın büyük dolaşımına

Dolaşmalı damarlarında hayatın sonsuz taze kanı

Yaşadıklarımdan öğrendiğim bir şey var:

Yaşadın mı büyük yaşayacaksın, ırmaklara, göğe, bütün evrene karışırcasına

Çünkü ömür dediğimiz şey, hayata sunulmuş bir armağandır

Ve hayat, sunulmuş bir armağandır insana