Eski ile yeni arasındaki mücadelede kazanacak taraf bellidir. Yine de geçmişi öğrenmeye çalışırız. Zira eskilerden öğrenecek çok şey var.

Türk Devlet Geleneği, özellikle mülkiye, hariciye, askeriye gibi kurumlar Cumhuriyet tarihinin dışına taşan geleneklere sahiptir. Türkiye'nin 2. Mahmut'tan bu yana geçen devlet geleneğini aynı zamanda bürokratik oligarşinin gelişimi olarak da okuyabilirsiniz.

Cumhuriyetin kuruluşu ile birlikte zaten güçlü geleneklere sahip olan bürokrasinin yanı sıra özel teşebbüs de kendi geleneğini oluşturmaya başladı. Devletin özel teşebbüsü desteklemek değil (Zira özel teşebbüs diye bir şey yoktu) yaratmak görevini üstlendiği bu dönemde, bürokrasi ve özel teşebbüsün karşı karşıya geldiği birçok örnek arasında en ilginç olanlar gökyüzünde yaşanmıştır.

İlk Türk havacısı olarak tarihe geçen Vecihi Hürkuş, (Ertem Eğilmez'in bir filminde pilot Vecihi karakterinin bu girişimciden kaynaklandığı söylenir) bürokrasiyle en fazla karşı karşıya kalanlardan birisidir.

1, Dünya Savaşı'nda bir Rus Uçağını düşürmesinin, Ruslara esir düşmesinin ve kaçışının ardından Vecihi Bey katıldığı 9. Harp Tayyare Bölüğü'nde uçak tasarımı yapmaya başladı. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması ile bu girişimi yarım kaldı. Kurtuluş savaşında bir Yunan uçağını düşürmüştür. Vecihi Bey, bu uçuşla savaşın ilk ve son uçuşunu yapan Türk havacısı unvanını aldı.

Bürokrasi bu dönemde Vecihi Bey'i onore etmekten geri kalmaz. Üç şeritli İstiklal Madalyası, TBMM'nin verdiği 3 ayrı takdirname, Vecihi Bey'in gurur hanesine yazıldı.

Ama bu, her şeyin aynı gittiği anlamına gelmiyor...

İLK TÜRK UÇAĞI İÇİN CEZA

Vecihi bey savaşın ardından yeniden uçak imal etme çalışmalarına başldı. Bu aynı zamanda bürokrasinin, teşebbüs hürriyetini nasıl sınırlayabileceğinin ilk örneğidir.

Yunanlılardan ele geçen motorları kullanarak ilk Türk uçağını imal etti. 28 Ocak 1925'te "Vecihi K-VI" adını taşıyan uçakla bir uçuş gerçekleştirdi. Lakin o dönemde memlekette havacılık işlerini bilen yoktur. Havalanmak için izin almak gerekir ama izin verecek merci yoktur. Bu yüzden Vecihi Bey'e ceza verilir.

Vecihi Bey yılmaz, 1930 yılında ikinci uçağını (ki bu aynı zamanda ilk sivil Türk uçağıdır) inşa eder ve 27 Eylül'de Kadıköy Fikirtepe'de ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Vecihi XIV adındaki bu uçakla birlikte Vecihi bey yeniden bürokrasiyle karşı karşıya geldi. Bu ilginç tasarımcı İktisat Bakanlığı'na Uçuş Sertifikası almak için müracaat ettiğinde, "Tayyarenin teknik vasıflarını tespit edecek kimse bulunmadığından gereken vesikanın verilemediği" cevabını aldı.

Bunun üzerine ilk sivil Türk uçağı, sökülerek Çekoslavakya'ya gönderildi. Burada yeniden monte edilerek uçuş kontrolleri tamamlandı ve Türkiye'ye döndü.

İKİ SENEDE MÜHENDİS YETİŞİR Mİ?

Hürkuş, 1931 yılında Türk Tayyare Cemiyeti yararına gerçekleştirdiği ilk Türkiye turu kapsamında, Ankara'dan, Bolu'ya, oradan Ereğli ve Zonguldak'a, Karadeniz, Doğu Anadolu illeri, Yozgat, Çorum derken Ankara'ya döndü.

Bu dönemden sonra Sivil Tayyare Mektebi kuruluşunda yer aldı. Değişik uçak tasarımlarının gerçekleştirilmesinde bulundu. Kamu iktisadi teşekküllerinin desteğiyle havacılık alanında yeni uçaklar imal etti.

1937'de Türk Hava Kurumu tarafından mühendislik eğitimi alması için Almanya'daki mühendislik okulu'na gönderildi. İki senede mezun olup döndü, bu kez de iki senede mühendis yetişmez diye uçak mühendisi ruhsatı verilmedi.

Kurduğu ilk sivil havayolu şirketi, kazalar, sabotajlar, kaçırılmalar nedeniyle uçuştan men edildi. Yine de havacılık alanına katkı vermekten geri kalmadı. Hürkuş, 1969'da hayata veda etti ve geride inanılması güç bir mücadele örneği bıraktı.

KISSADAN HİSSE

Bugün yeni bir şey, gelişmeye eklenecek bir halka için yola çıkanlar, bir engelle karşılaştığında ömrünün geri kalanını şikayet ederek geçirme hakkını elde ettiklerini düşünebiliyor. Bakın yakın çevredeki siyasetçilere...

Tersanelerde yaşanan sorunların çözmeyi onur meselesi yaptığını söyleyen siyasetçilerin karşılaştıkları engeller dolayısıyla ettiği şikayetleri yazsan buradan köye yol olur.

TTK'ya işçi alımı konusunda artık üzerinde çalışılan tek şey, önceden söylenenlerden kıvrılma sanatı, kaytarma usulleri...

Teşvik konusunda seçim döneminde yüksek perdeden konuşanlar şimdi neredeler?

Hepsi birer engelin önünde şikâyet ediyorlar...