1980'li yılların ilk yarısında başladı ilk özelleştirme tartışması.

Artık yaşı kemale ermiş olanlar, bu tartışmanın ilk versiyonu olarak 1983 yılında televizyonda yapılan bir tartışmayı çok iyi hatırlayacaktır.

O zamanlar Türkiye'de tek devlet kanalı olarak TRT yayın yapıyordu. Böyle özel televizyonlar, ipini koparanın kafasına göre yayın yaptığı, her çeşit aykırı görüşün bile ifade imkanı bulduğu bir iletişim ortamı yoktu. O günlerde en önemli televizyon programlarının başında seçimden önce liderlerin toplu halde katıldıkları ve ülke gündemi konusunda tartıştıkları programlar gelirdi.

Mevzubahis programda, Boğaziçi Köprüsü'nün özelleştirmesi konusunda Halkçı Parti Genel Başkanı Necdet Calp ile Anavatan Partisi Genel Başkanı Turgut Özal birbirine girmişti. Özal'ın teknik ve pragmatik konuşmasının karşısında, Halkçı Parti Genel Başkanı Calp'ın "Sattırmam" sözü yetersiz bulunmuş ve Turgut Özal yönetimindeki Anavatan, Türkiye'de bugün bile yeri geldiğinde referans gösterilen bir dönemin kapısını açmıştı.

O günden bugüne, devletin eliyle kurulan ve devasa ekonomik birimlere dönüştürülen Türk Telekom, Tekel, Tüpraş, Petkim, Erdemir, Seka vb... birçok kurum kamu elinden alındı. Birçoğu için zarar ediyor mülahazası yapılan bu kurumları almak için, paranın gramını sarraf terazisiyle tartan işadamlarının, yerli yabancı şirketlerin, alelacele kurulan ortaklıkların yarışa girmesi, ekonominin ironik yönlerinden biridir...

***

TTK'nın özelleştirilmesi ise 1990'ların başında gündeme geldi. Devletin sağladığı sübvansiyonları eleştirerek "Laissez Faire" ilkesini savunan bir işadamının, "Ocakları kapatalım, yerine somon yetiştirelim" dediği hala hatıralardan silinmedi.

1990'lara dek maden işçisi güçlüydü, kararlıydı. Türk Örgütlenme Tarihinin altın sayfalarından biri olan "Büyük Yürüyüş" de bu özelleştirme tartışmaları altında geçmişti. İkibinli yıllarda TTK rödevans sahasındaki bazı ocaklar özel işletmelere verildi. Geride TTK'nın belli başlı ocakları kaldı.

Geçtiğimiz aylarda, TTK'nın bölüm bölüm ayrılarak özelleştirileceğine ilişkin söylentiler vardı. Bir söylentiye göre, istihdam ve üretim açısından daha iyi verim alabilmek için yanında bonus olarak termik santral işletme hakkının da verileceği söyleniyordu. Hatta kamuoyunda, Alacaağzı İşletmesinden çıkan şirketin bu nedenle yeniden ihaleye girdiğine ilişkin dedikodular yapılıyordu.

Söylenti ve dedikodular AK Parti'nin yerel unsurları tarafından yalanlandı ama Enerji Bakanlığı özelleştirme yapılmayacağına ilişkin net bir açıklamada bulunmadı.

***

CHP Zonguldak Milletvekili Ünal Demirtaş'ın özelleştirme iddialarına ilişkin sorusuna bakan Albayrak şu cevabı veriyor:

" 'TTK 14.500 kapasitesinin 5.500'ünü kullanmıyor,' yönünde bir bilgi geldi. Tabii, Bakanlığımız, dünden bugüne, bugünden yarına, madencilik sektörüyle ilgili çok önemli adımlar attı. Yeni dönemde, özellikle TTK noktasında çok ciddi bir çalışma yapıyoruz. Nedir bu çalışma? TTK'ya bağlı madenlerimiz ve kurumlarımızda, sadece ve sadece istihdama yönelik değil o madenler ve kurumlar özelinde de makul faaliyet giderlerini de karşılayabilir, devlete ve kamuya yük olmayacak bir çerçevede bir yapılanma çalışması yapıyoruz. Bu çerçevede, hem kurumlarımızın zarar etmemesi, kâr etmesi hem de istihdamın artması yönünde bir süreç olacak ve bununla alakalı olarak da bu yıl içerisinde, inşallah, yeni bir sürece gideceğiz, bu sayı daha da artacak"

Bakanın cevabı dikkatle okununca, "Makul faaliyet giderlerini karşılayabilir, devlete ve kamuya yük olmayacak bir yapılanma", "Hem kurumların kar etmesi, hem de istihdamın artması yönünde, yıl içinde bir sürece girilecek olması" ifadeleri dikkat çekiyor. Bu ifadelerin "Özelleştirme" dışında nasıl okunabileceğini bilen varsa beri gelsin.

Dahası, "Yapılanma denildiği halde kamuoyunda daha yeni duyulmaya başlayan rödevans ihaleleri ve termik santrallere ilişkin söylenenlerin de yalanlanmadığı anlaşılıyor. Demek ki Zonguldak'ı emek mücadelesi açısından zorlu bir süreç bekliyor. Bu çözümün kabul edilebilmesi mümkün değil.

Zira yeraltı madenciliğinde özel sektörün yer aldığı her nokta bir problem üretme noktasıdır. Cumhuriyet tarihinin en önemli kurumlarından, Batı Karadeniz endüstrisinin belirleyici unsuru TTK'nın özelleştiilmesi durumunda bugüne kadar yaşanan sıkıntılarda artış bekleyenler kınanmasa gerek.

Bir de termik santrallerle ilgili söylenenler doğruysa... Zonguldak için tüyler ürpertici bir gelecek tasavvuru yapmaya başlayabilirsiniz.