Geçen gün, TEOG sınavlarının kalkmasının ardından, darısı üniversite sınavının başına diyerek yazıyı tamamlamıştık. O zaman bile bu işin bir devamının öyle veya böyle geleceği içimize mi doğmuş nedir, şimdi de üniversite sınavının kaldırılması tartışılıyor.

Yüksek tahsil yapanların tamamının sınavla üniversiteye girdiği bir ülkede mesele olduğundan daha karmaşık gözüküyor. Doğal bir durum bu... Üniversite sınavları konusunda öğrenilmiş bir çaresizlik içindeyiz. Nasıl bir sisteme geçileceği konusunu bugüne dek öğrenilmiş olanları bir yana bırakırsanız çözüm zannedildiğinden kolay aslında.

Çözüm üniversite sınavını tamamen kaldırmak.

***

Bunu yapabilmek için, öncelikle orta öğretimin yeni baştan dizayn edilmesi gerekir ki TEOG sınavlarının kalkmasıyla oluşan boşlukta böyle bir girişimde bulunmak için bir engel yok. Okullarında not ortalamaları belli bir seviyenin altında kalan öğrencileri lise düzeyinde mesleki eğitimlere yönlendirirsiniz. Böylece yüksek öğretim şemsiyesi dışında kalan öğrencilerin de meslek sahibi olmasını sağlarsınız. Kaldı ki mesleki eğitimle kültür derslerini birlikte vermeyi öngören bir eğitim sistemiyle, mesleki eğitim gören öğrencilerin de belli koşulları sağlamaları şartıyla üniversitelere başvurmasını mümkün kılarsınız.

Üniversiteye başvuran öğrenciler, tercih ettikleri bölümlere standart başvuru usulleri geliştirmek de gerekir. Bu test şeklinde değil, ifade yeteneğinin ve akademik bilgilerin de paralel gittiği belli kriterleri içerir. Üniversiteler kendilerine başvuran öğrencileri kabul eder. Kabul edilmeyen öğrenciler ya önlisans, ya açık öğretim programlarına yönlendirilir. Öğrenci aynı kategoride birkaç okula birden başvuru yapar. Sonra kendisini kabul eden bölümler arasından tercih ettiği bölüme kaydını yaptırır. Bunlardan da açıkta kalan olursa, önlisans eğitimine başvurur veya bir sonraki sene tekrar başvuru için hazırlanır. Bu arada kendine daha uygun alanlarda başvurular da yapabilir.

Bu durumda eğitim sisteminin öğrenci üzerinde etkisi ne olur? Bir kere ifade etme yeteneği gelişir ki, ifade edebildiğiniz şeyi gerçekten öğrenir, kullanırsınız. Kabul edilebilmek için geliştirilmesi gereken akademik nitelikler, rasyonel düşünme yeteneği, iletişim becerisi gibi konularda test sisteminin yarattığı sıkıntıların tamamı by pass edilmiş olur. Aynı bölümlerde eğitim görmek isteyen öğrencilerin ortak beceri geliştirme gayreti içine girmesi bile sağlanabilir bu şekilde.

Her yeni sistem gibi bu sistemde de ilk sene bocalama olabilir. Kaldı ki önceki sistemde problem olmadığını söyleyen bir eğitimciye rastlamanız mümkün değil. Çözüm için yeni bir şey yapmak dışında yol yok.

Çünkü Öğrenilmiş sıkıntılarla yaşamayı belirsizliğe yeğ tutarsanız, o sıkıntıları aşamazsınız.

***

Böyle bir uygulamanın imkansız olduğunu düşünmekte acele etmeyin.

Eğer bir meselenin çözümü için gereken adımları atmanın zorluklarına, bu alanda yaşanacak engellere odaklanırsanız, o adımları atmak hiçbir zaman mümkün olmayacaktır. Bir şeyler yapmak gereken bir alanda, hiçbir şey yapmadan beklemekten kötü ne olabilir?

Tüm ülkenin Arap harfleriyle yazıp çizdiği bir dönemde, bir lider çıkıyor, alfabeyi değiştiriyor. Sadece 1930 Türkiyesine has bir girişim de değil bu. Bugünlerde gazetelerde Kazakistan'ın da latin harflerine geçmek için Devlet Başkanları Nursultan Nazarbayef'in talimat verdiğini mutlaka okumuşsunuzdur. Kazakistan bunu ikinci milenyumun ilk asrının başında deniyor, başarılı olacağı belli değil ama bizim ülkemiz böyle büyük bir dönüşümü başardı.

Düşünsenize.... Harf devriminin bile çok kısa bir sürede başarılabildiği bir ülkede, böyle bir girişime imkansız demek sadece korkaklar ve tembellerin işi olabilir. O kadar büyük bir değişimi başaran bir memleket, basit bir sistem değişikliğinden niye çekinsin?

İşe siyaset karışmadan gerçekçi, bilimsel bir eğitimin temellerini atmak her zaman mümkündü ama bugüne dek olmadı.

Fakat bugüne dek olmaması, bundan sonra mümkün olmayacağı anlamına gelmiyordur muhakkak.