Zonguldak, kuruluşunun 94. Yıldönümünü kutladığımız Cumhuriyet tarihinde kurulan ilk vilayettir.

Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk, "Zonguldak'ın derin toprakları altındaki maden serveti ne kadar kıymetli ise, bizim nazarımızda Zonguldak'ta o kadar çok kıymetli bir vilayetimizdir" sözleriyle Zonguldak'ın önemini anlatır. Hani bugünkü siyasilerin oy için gittikleri her ilde seçmene yağ çekmesi gelmesin aklınıza. Mustafa Kemal, inanmadığı sözleri sırf şık olur diye söyleyen biri değildi.

Cumhuriyetin ilk Demir Çelik Fabrikasının Zonguldak'ta (Karabük Demir Çelik) kurulması da bu önemin hem farkında olunduğuna, hem de daha da büyütülmek istendiğinin kanıtıdır. Nitekim Cumhuriyet hükümetleri daha sonra da Ereğli Demir Çelik Fabrikalarını kurmuş, bunu yeniden teyit etmiştir.

İşin doğrusu, bugünlerde "Eski Büyük Zonguldak" diye sözünü ettiğimiz şey, aslında yokluklar içinde kurulmuş bir Cumhuriyetin, "Gelecek Güzel Günler" adına elini taşın altına koyuşunun adıdır.

Ne yazık ki—Zonguldak açısından ifade ediyoruz bunu—dahili ve harici bedhahlar, cumhuriyetin ilk yüzyılının ikinci yarısında bu işi tersine çevirmeyi kendisine iş edindi.

Zonguldak'a ihanet ettiler.

***

Bunu nasıl yaptılar?

Tarihsel geleneği itibarıyla bir üretim kenti olan Zonguldak'ın "Üretici" sıfatını budayarak yaptılar.

1980'li yıllara doğru, EKİ'yi TTK'ya dönüştürürken, üretim sahalarının merkezileştirilmesi bahanesiyle bazı taşkömürü sahaları terk edilmek suretiyle başladı bu iş. TTK, EKİ'nin bölgede eğitime, kültüre, altyapıya yaptığı yatırımlarının tamamından çekildi, bu boşluğu doldurmak otuz yıl sürdü. Bu, Cumhuriyetin büyütmeye ahdettiği üretim kültürüne—ve Zonguldak'a—pahalıya mal oldu.

Hep olduğu gibi, daha uygun göründüğü için doğru olanı yapmak yerine susanların da payı var bunda.

***

Büyük Yürüyüş'ten sonraki madenci grevleri veya toplu sözleşme süreçlerinde, politik tercihi olan siyasi partiler "Somon yetiştirilsin" diye öneride bulunurken, "Zonguldak TTK yüzünden yatırım alamıyor" diye yakınarak madencilerin elini zayıflatırken, "Madenci yatıyor, dışarıda içeriden daha çok işçi var", "Devletin eğitim, güvenlik ve sağlık dışındaki alanlarda ne işi var?" diyenlerin karşısına çıkmaktan, böyle düşünmediği halde düşündüğünü yüksek sesle söylemekten imtina edenlerin de payı var bunda.

Erdemir özelleştirilirken, kurulacak yeni dünyada daha sağlam pozisyon elde edebilmek adına suskun kalmayı tercih edenlerin payını da ayırmak gerek.

***

Aynı beldenin içine yedi sekiz tane termik santrali koyanların, buna ÇED raporu verenlerin, buna müsaade eden siyasi iradenin, onun temsilcilerinin payını nereye koyalım dersiniz?

Kireçlik'te termik santral kurulması halkın tepkisi nedeniyle ötelendi ama burası için ÇED toplantısı yapıldığı dönemde, "memleketin enerji ihtiyacı yok mu, buraya yapılmayacaksa söyleyin nereye yapılacak?" diyenleri Zonguldak'a hizmet etmek isteyen bilge siyasetçiler olarak mı anacağız, tamamlanmamış bir ihanet projesinin ortakları olarak mı?

***

İşte dün en büyük bayramımız Cumhuriyet Bayramı'nı, cumhuriyetin ilanının 94. Yıldönümünü kutladık.

Eskiden bir bölgeye hayat veren Kireçlik maden ocağı kapandı, aradan birkaç yıl geçmeden Kireçlik diye bir yerleşim kalmadı. Ekonoma gitti, sinema gitti, lojmanlar doğaya terkedildi. Rödevans, küçülme, Alacaağzı'nın kapanışı derken Kandilli beldesi yoğun bakım ünitesine devredildi. TTK'ya işçi alımı yapılmamak suretiyle kurum küçültüldü. Zonguldak yorgan döşek yatıyor.

Şimdi TBMM'de Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçen torba yasa kapsamında hükümete ocakları ayrı ayrı özelleştirme imkanı tanıyan 58. Maddenin şokunu yaşıyoruz. Yine etrafta "TTK'nın Zonguldak'ın sırtında kambur olduğunu" söyleyenler var.

Harici düşmanların topu tüfeği kadar, dahili bedhahların manipülasyonuyla da mücadele ederek—Anadolu ajansı tam olarak bunun için kuruldu—kurulan, temelde bir üretim kültürü olan Cumhuriyetin 94. Yılında Zonguldak'ın geldiği noktada artık susmanın çare olmadığını teslim etmeliyiz. Zira sustukça elden çıkanlar ortada...

Unutmayalım ki bir memlekette dürüst insanlar öbürleri kadar cesur olamadıkça bir yere varmanın imkanı yoktur.