Bilmem bal bal diyerek ağız tatlanır mı...

Bir yere büyükşehir dediğiniz zaman, eskiden küçüktü de büyüdü gibi bir sonuç ortaya çıkıyor. Coğrafi sınırlar, nüfus, ekonomik parametrelerin hep aynı olduğu yerde, çoklu belediye yapısının ortadan kaldırılmasının nasıl bir büyüme sağlayacağının izahı gerekecek anlaşılan. Bunları daha sonra çok konuşacağımız, içinde yaşadığımız Ereğli'nin de bulunduğu bazı ilçelerin il yapılması konusunu ise daha az konuşacağımız anlaşılıyor.

Belediyeler 5393 sayılı belediye kanunu ile kurulur, birleşir ve ayrılırlar. Daha önce Gülüç'ün Ereğli'ye bağlanmasına ilişkin girişimlere esas olan 8. Ve 11. Maddelerin Büyükşehir kurulmasına uygulanması pek mümkün gözükmüyor. Çünkü burada var olan bir belediyeye katılım süreci düzenleniyor. Muhtemelen bazı iller büyükşehir—bütünşehir de diyorlar ama hepsi aynı kapıya çıkar—olurken, yeni bir yasa veya kanun hükmünde kararname ile bu işin yapılması yoluna gidilecek.

Eskilerden aklımda kalmış. Yerleşim yerlerinin ayrılması birleşmesi işlemlerinin mahalli idareler seçimlerine bir yıl kala yapılamayacağına dair bir kural var. Hatırladığım doğruysa, bu sene Mart ayının sonu gelmeden, büyükşehir mi dersiniz, bütünşehir mi dersiniz, belli bir sonuca bağlanması, bu konuda kesin kararın verilmiş olması gerekiyor.

***

Peki Mart ayının sonu gelmeden karar verilmezse ne olur? Şimdiki duruma göre belediyeler varlıklarını beş sene daha sürdürür, o sırada köprülerin altından çok sular akar, belki beş sene sonra kanun koyucunun iradesi başka olur. Bu ister hükümetin olaya bakışı değişmesi, gerekse hükümetin değişmesi şeklinde de olabilir.

İkinci bir yol daha var. Bu değişikliklerin mahalli idareler seçimlerine bir sene kala yapılması kuralını değiştirme yoluna da gidilebilir. Bunun yapılabilmesi için hayli çalkantılı tartışmalara katlanmak gerekeceğini öngörmek mümkün.

Aslında anayasa değişikliği paketindeki maddelerden biri Cumhurbaşkanına yeni beldeler kurma, birleştirme gibi imkanlar veriyor. Fakat bu yetki, ancak 2019 sonbaharında gerçekleşecek milletvekili genel seçimlerinin ardından kullanılabilecek. Olağanüstü hal döneminin eleştirilen yöntemlerinden Kanun Hükmünde Kararname yoluyla bu yetkinin önceden kullanılması mümkün olur mu olmaz mı bir şey söylemek zor...

***

Diyelim ki böyle bir değişiklik mart ayının sonuna kadar gerçekleşti. Bu durumda başka bir problem var. Tüzel kişiliği bir sonraki seçimde kalkacak olan belediyeler imar düzenlemesi yapamaz. Bazı mali tasarruflarda bulunmak için Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü veya içişleri bakanlığı izni gerekecek. Böyle bir durumda ülkenin belediyelerinin büyük bölümünü elinde tutan iktidarın, kendi belediyelerinin de elini kolunu bağlayacak bir uygulamayı nasıl gerçekleştireceğinin de izah edilmesi gerek.

Hadi konuyu özelleştirelim. Zonguldak büyükşehir olacaksa, Ereğli Belediyesi'nin bazı yetkileri elinden alınacak. Bu durumda, hizmet almakta yaşanabilecek sorunlar—ki hiç yabana atılmaması gereken bir konu da belediye teşkilatında oluşması muhtemel moral bozukluğudur—gölgesinde yerel seçim çalışmaları nasıl yürütülecek?

Muhtemelen, büyükşehir, bütünşehir konularında çalışmaların yapıldığı söylenirken, anlatılmak istenen bu çeşit soruların nasıl yanıtlanacağıdır muhtemelen.

***

Bir mesele de düzenlemenin gerçekleşmesi halinde yerel seçimlerden sonra olacaklar var. Araç parkları büyükşehire devredilirse, Vidanjör talebini büyükşehire mi yapmak icap edecek yani... Muhtemelen bunun için, yerel birimler, büyükşehir şubeleri filan gibi bir şey kurma yoluna gidilecektir. Mesela itfaiye meselesinin birimlerinin büyükşehir merkezinden intikali diye bir şey olabilir mi?

Köylerin köy tüzel kişiliğine ait arsaları üzerinde büyükşehir yönetiminin ne gibi bir tasarruf yetkisi olacağını düşündünüz mü? Köylerin kendi ihtiyar heyetleri ve köy toplantılarında alınan kararlarla kullanım biçimini düzenlediği konularda ilave bürokratik yükler altına girmek mi gerekecek yani?

İşin kötü tarafı, bunca sorunun olduğu yerde, üstünde tartışabileceğimiz bir taslak metin yok. İş olması gerektiği şekilde şeffaf yürümüyor. Sorsak iktidar partisinin yerel temsilcilerinin bile bu konularda söyleyecek bir sözü yok. Bir metin ortaya çıkacak, hep bir ağızdan bir kakofoni oluşturacağız işi çözebilmek için. Netice itibarıyla gönül rızasıyla değil, iktidar gücünün ittirmesiyle sonuca ulaşılacak.

Aha şuraya yazıyorum. Eğer böyle olursa, bir iki yıl içinde yeniden düzenlenmesi gereken yığınla konu ortaya çıkacak.