Kdz Ereğli Belediyesi'nin kentin farklı unsurlarıyla gerçekleştirdiği Anket çalışmasının muhatabı –en azından şimdilik—olma şansını yakalayamayanlardanım.

Bizim meslektaşlardan bazılarına da sormuşlar, tümünün ortak görüşü, "baştan aşağı saçmalık, bu soruları soracak başka kimse kalmadı mı?" şeklinde oldu.

Ereğli Belediye Meclisi'nde CHP'li üyeler "Bir belediye meclis üyesine, 'Belediye Başkanının belediyeyi idare edebildiğini düşünüyor musunuz, sorulamaz" diye bağırdı. Hakikaten böyle bir soru meclis üyelerine sorulduysa anketin niyetinden de, neticenin doğruluğundan da şüphe etmek gerekir.

Hadi CHP'liler muhalif. AK Partili Yusuf Kalay, "12 yıllık meclis üyesiyim, böyle aşağılandığımı bilmiyorum, bu sorular belediye başkanımın altını oyan sorulardır" diyor. Kalay aynı zamanda bu soruların "Taksi durakları yöneticileri, dernek yöneticileri gibi kesimlere de sorulduğuna" dikkat çekiyor. E biz de basın ve belediye meclis üyelerine sorulduğunu biliyoruz zaten.

Anlaşılan o ki, anketten memnun olan kimse yok. Bu anket kentin sorunlarının tespitinden ziyade, tüm insanlık tarihinin en çok bilinen, egonun sormayı en fazla istediği, süper ego baskısı yüzünden alenileşmeyen soruyu sormanın dolaylı bir yolu mu diye sormadan edemiyor insan!

Peki neymiş bu soru:

"Ayna, ayna, yer üstünde yaşayan en güzel kim? Var mı benden güzeli?"

***

Anketlerin çeşitli amaçları vardır. Sorular da bu amaçlara göre değişiklik gösterir. Mesela, bir bölgenin spesifik bir sorunu-hali hakkında kamuoyunun görüşlerini sorarken sorulan sorular, bilimsel bir yaklaşım gerektirir. Her disiplin, kendi yöntemini geliştirir. Anketör burada bir araçtan başka bir şey değildir.

Bir seçim bölgesinde hangi aday-partinin ne kadar seçmeni bulunduğuna dair anketler tamamen farklı bir konudur. Bu anketler iki türlü yapılır. Birinde kapı çalınır, deneğe hangi siyasi partiye oy vereceği sorulur. Seçmen de çoğunlukla anketörün tipine göre cevap verir. Anketörün modern görünüşlü, jakoben bakışlı olması veya türban, cübbe, sakal gibi gösterge değeri olan unsurları taşıması, anketin sonucuna etki edebilir. İkincisinde ise anketör, deneğe bir oy pusulası ve bir zarf verir, denek oyunu kullanıp bir sandığa atar, her seçim bölgesi bu sandıkta deneklenen popülasyonu değerlendirmek için ipucu verir. Daha doğru yanıtların bu anketten çıktığı gözlenmiştir.

Üçüncü bir yaklaşım, kamuoyunun belli bir kişi hakkında ne düşündüğüdür ki, şu yukarıdaki meşhur ayna karşısındaki anket sorusuna verilecek cevabı araştırır. "Sevgili vatandaşım, beni nasıl görüyorsunuz?" anlamına gelecek soruların yukarıdaki fabl alıntısından ne farkı var?

Belediyenin düzenlediği anket, en fazla bu üçüncüye yakın gözüküyor. Anlaşılan belediye başkanının kamuoyundaki algısı üzerine bir çalışma ama yöntem yanlış, denek grubu yanlış. E haliyle netice de yanlış olacaktır... Bu algıyla çelişen tek şey, soruların ve anketin kiminle yapıldığına dair belediye başkanının bilgisi olmadığına ilişkin beyanı... Gerçi böyle bir çalışmanın kanaat önderleriyle yapılabileceğini söyleyerek aslında tam olarak bilgisiz olmadığını da ortaya koydu denilebilir ama yorumu fazla zorlamamak gerek. Zaten anketin deneklerinden biri olmadığımızdan bu konudaki yaklaşımlarımız tahminin ötesine geçerken zorlanıyor.

***

Ama tahmin hakkımız var... Böyle bir ankete muhatap olan kişiler, bu durumda ne yapmıştır, hangi saiklerle cevap vermiştir?

Anketin belediye tarafından yapıldığını (Gerçi anket sahibi anketörler tarafından en baştan söyleniyor ama herkese söylendi mi bilmek mümkün değil) bilmeyen, sorulardan anlayamayan bir grup varsa onları işin dışında tutmak gerek. Zira bunu anlayamadıktan sonra sorulara da matematikçi kesinliğiyle yaklaşacaktır. Ancak büyük çoğunluk, hatta deneklerin neredeyse tamamı anketin kim tarafından yapıldığını biliyordu ve bunların büyük çoğunluğu da niye yapıldığı konusunda kendisine göre bir görüş üretmiştir.

Bir düşünün, ister AK Partili, ister CHP'li, belediye meclis üyesi belediye başkanı için objektif değerlendirme yapar mı? Belediyeyle işi olan bir dernek yönetimi, esnaf, sorunun belediyeden geldiğini bile bile objektif takılır mı? Gazetesine belediye tarafından abone olunan bir gazeteci, belediye hakkında bir ankete ne cevap verir? Bunların verdiği cevap belediye ve belediye başkanının ne işine yarar?

Bunlar tahmin elbette... Ancak bu şekilde bir anketten Ereğli Belediyesi için "Yelkenleri atlastan, halatları ibrişimden" sonucu, belediye başkanı için de "Uysal Başkan Fener Şampiyon" sonucu çıksa kaç yazar?

Bunun "Ayna ayna, güzel ayna..."diye sormaktan ne farkı var?