Günümüzde bilgiye ulaşmak çok kolay. Artık bir hastaya ameliyat veya tedavi önerildiğinde, çoğu hasta sadece “ne zaman yapıyoruz?” demek yerine, riskleri, komplikasyonları, hatta en nadir görülen ihtimalleri bile öğrenmek istiyor.
Bu aslında bilinçli hasta olmanın bir göstergesi. Fakat bazen risklerin detaylı anlatılması, tedavinin tamamen reddedilmesine yol açabiliyor. Peki, risk almadan ameliyat mümkün mü?

TIPTA RİSK SIFIR OLMAZ

Tıp dünyasında “risk sıfır” diye bir şey yoktur. En basit işlemin bile küçük de olsa komplikasyon ihtimali vardır. Önemli olan, bu riskin olasılık oranı ve tedavinin sağlayacağı faydayla karşılaştırılmasıdır.

Örneğin; ciddi bir menisküs yırtığında artroskopi ameliyatının riski binde 1 ise, ameliyat olmazsanız yaşayacağınız ömür boyu ağrı, kısıtlı hareket ve eklem kireçlenmesi riski çok daha yüksektir.

RİSK ALGIMIZ YANILTICI OLABİLİR

İnsan beyni, olasılık hesaplarını objektif yapmaz.

• Uçak kazasından korkarız ama trafik kazasında ölme ihtimalimizin çok daha yüksek olduğunu göz ardı ederiz.
• Ameliyatta felç kalma ihtimali %0,1 olsa bile bu oran zihnimizde “kesin olacakmış” gibi büyür.

Bu nedenle doktorunuzun söylediği rakamları duygusal değil, mantıksal süzgeçten geçirmeniz gerekir.

TEDAVİYİ REDDETMENİN DE RİSKİ VAR

Bazen hastalar, “ameliyat riskliymiş” diyerek tedaviden kaçınır. Ama bu kararın da kendi içinde bir risk barındırdığını unutur.
Tedaviden kaçınmak; hastalığın ilerlemesine, geri dönüşsüz hasara, hatta yaşam kalitesinin ciddi şekilde bozulmasına neden olabilir.

DOĞRU KARAR NASIL VERİLİR?

1. Risk-fayda dengesini sorun: Riskler size anlatıldığında, aynı zamanda tedavi olmazsanız ne olacağı da sorulmalı.
2. Doktorunuza güvenin: Tecrübesine inandığınız, sizi anladığını hissettiğiniz bir hekimle bu süreci yürütün.
3. Alternatifleri değerlendirin: Bazen ameliyatsız yöntemler de uygulanabilir, ama bunların da başarı oranını öğrenin.

SON SÖZ

Riskler her tıbbi işlemin doğasında vardır. Önemli olan, bu riskleri abartmadan ama hafife de almadan, mantıklı bir şekilde değerlendirmektir.
Unutmayın; bazen “risk almamak” sandığınız karar, aslında en büyük riski barındırıyor olabilir.

Op. Dr. Erol Günen

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Kas-iskelet sistemi hastalıklarında modern cerrahi yöntemler, spor yaralanmaları, eklem sağlığı ve koruyucu ortopedi uygulamaları alanında uzmanlaşmıştır.

Sağlık okuryazarlığını artırmak, bilimsel bilgileri herkesin anlayabileceği bir dille sunmak ve toplumda sağlıklı hareket bilincini geliştirmek amacıyla yazılar kaleme almaktadır.