Kemiklerinizi Sessizce Kaybediyor Olabilirsiniz: Kemik Ölçümü Ne Zaman Yaptırılmalı?

Birçok kişi, kemik erimesini yaşlılığa özgü bir sorun sanır. Oysa osteoporoz, genellikle belirti vermeden ilerleyen ve fark edildiğinde iş işten geçmiş olabilen sinsi bir kemik hastalığıdır. Günümüzde ise bu hastalıkla mücadelede elimizde güçlü bir silah var: kemik mineral yoğunluğu ölçümü, yani DEXA testi.

Peki bu test ne zaman yaptırılmalı? Kimler risk altında? Ne kadar sıklıkla tekrar edilmeli?

Bu yazıda, toplumun büyük kısmını ilgilendiren ama farkındalığı düşük olan bu konuyu sade bir dille açıklıyoruz.

???? KEMİK ÖLÇÜMÜ (DEXA) NEDİR?

Kemik ölçümü, özel bir röntgen cihazıyla yapılan ve kemiklerin ne kadar güçlü olduğunu belirleyen bir testtir. En sık bel omurları, kalça ve bazen el bileği ölçülür. İşlem ağrısızdır, kısa sürer ve herhangi bir hazırlık gerektirmez.

DEXA cihazı, kemiklerin içindeki mineral yoğunluğunu hesaplayarak osteoporoz (kemik erimesi) veya osteopeni (kemik yoğunluğunun düşmeye başladığı ara evre) varlığını saptar.

KİMLER KEMİK ÖLÇÜMÜ YAPTIRMALI?

Kadınlar İçin:

• 65 yaş ve üzeri tüm kadınlara
• Menopoz sonrası dönemde olup başka risk faktörü taşıyanlara (sigara, düşük kilo, ailesinde osteoporoz öyküsü, kortizon kullanımı gibi)
• Erken menopoz geçiren kadınlara (45 yaş öncesi)

Erkekler İçin:

• 70 yaş ve üzeri erkeklere
• 50 yaş üzeri erkekler arasında risk faktörü olanlara
• Uzun süreli kortizon veya tiroid hormonu kullananlara

Hem Kadın Hem Erkekler İçin:

• 50 yaşın üzerinde kırık geçirenler
• Romatizmal hastalıklar veya emilim bozuklukları (Çölyak, Crohn) olanlar
• Düşük kilolu bireyler (BMI < 19)
• Sigara ve alkol kullananlar

NE SIKLIKLA YAPTIRILMALI?

• İlk ölçüm sonrası sonuç normalse, 2 ila 5 yılda bir tekrar yeterlidir.
• Osteopeni varsa, genellikle 2 yılda bir önerilir.
• Osteoporoz tanısı alındıysa ve tedavi başlanmışsa, tedavinin etkinliğini görmek için 1 ila 2 yılda bir ölçüm yapılır.

NEDEN ÖNEMLİ?

Osteoporoz, sessiz ilerleyen bir hastalıktır. Genellikle ilk bulgu basit bir düşmeyle oluşan kırık olabilir. Bu kırık bazen omurgada çökme, bazen kalçada ciddi bir kırık, bazen de el bileği olabilir. Tedavi edilmeyen osteoporoz, yaşam kalitesini düşürür, hareket kısıtlılığına, kronik ağrılara ve bağımsızlık kaybına neden olabilir.

Oysa erken tespit edilen kemik yoğunluğu kaybı, ilaç, egzersiz ve beslenme düzenlemeleriyle kontrol altına alınabilir.

KEMİKLERİ GÜÇLENDİRMEK İÇİN NE YAPMALI?

• Kalsiyum ve D vitamini alımına dikkat edin (süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler, güneş ışığı).
• Düzenli egzersiz yapın (özellikle ağırlık taşıyan yürüyüş, dans, yüzme).
• Sigara ve alkolü sınırlayın.
• Gereksiz ilaç kullanımından kaçının.
• Düşme riskini azaltacak ev düzenlemeleri yapın.

SON SÖZ: ÖLÇMEDEN BİLEMEZSİNİZ

Osteoporozun en tehlikeli yanı, belirti vermemesi ama ciddi sonuçlar doğurabilmesidir. 60 yaşına gelmiş bir bireyin kemik yoğunluğunu bilmemesi, arabanızın frenini hiç kontrol ettirmemeye benzer: sorun olduğunda fark edersiniz, ama o zaman geç olabilir.

Kemik sağlığınızı ihmal etmeyin. Zamanında yapılan bir ölçüm, gelecekteki kırıkları ve yaşlılıkta karşılaşabileceğiniz bağımsızlık kaybını önleyebilir.

Op. Dr. Erol Günen
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Kas-iskelet sistemi hastalıklarında modern cerrahi yöntemler, spor yaralanmaları, eklem sağlığı ve koruyucu ortopedi uygulamaları alanında uzmanlaşmıştır. Sağlık okuryazarlığını artırmak, bilimsel bilgileri herkesin anlayabileceği bir dille sunmak ve toplumda sağlıklı hareket bilincini geliştirmek amacıyla yazılar kaleme almaktadır.

İletişim:
Telefon: +90 538 795 15 73
Web: www.ortopedirehberi.com
E-posta: info@ortopedirehberi.com
Instagram: dr.erolgunen
Facebook: op.dr.erolgünen