TEŞVİK DEMİŞLERDİ!

Zonguldak’ta özellikle seçim dönemlerinde gündeme getirilen bölgesel veya sektörel teşvik uygulamaları için girişimlerde bulunulması sözlerinin unutulmaya başlandığı gözleniyor.  Coğrafi olarak Zonguldak’tan avantajlı durumdaki çevre iller, teşvik sayesinde göç alırken, ekonomisi çok daha büyük olan Zonguldak, teşvik eksikliği nedeniyle göç veren iller arasında yer alıyor.

Zonguldak’ın hızla göç vermesinin en önemli çözüm yollarından biri olarak daha üst dereceden teşvik alması gösterilir.  Her seçim döneminde farklı teşvik seçenekleri için girişimlerde bulunulacağına dair ifadeler kaydedilir ancak seçimler geçtikten sonra, her şeyden önce teşvik konusu gündemden düşer.

Zonguldak ve Karabük, Batı Karadeniz bölgesinde 3. Bölge teşviklerinden yararlanan iki il olarak dikkat çekiyor. Bölge illerinden Düzce, Bartın ve Kastamonu 4. Derece teşviklerinden yararlanıyor. Hemen yakındaki Çankırı ise 5. Bölge teşviklerinden yararlanıyor.  Zonguldak, bölgede ve civarında, 2. Bölge teşviklerinden yararlanan iller Bolu ve Sakarya bir yana bırakılırsa, Karabük ile birlikte teşvik uygulamalarından en az yararlanan bölgeler olarak dikkat çekiyor.

COĞRAFİ KONUM FARKI…

Bolu ve Sakarya’nın daha düşük teşvik bölgesinde olması şaşırtıcı bir durum değil. Zira bu iki bölge, ülkenin doğusu ve batısını bağlayan otoyol bağlantısına fazlasıyla yakın iller. Aynı şekilde Zonguldak’a göre daha avantajlı teşvik bölgesinde olan Düzce de aynı otoyol bağlantısı nedeniyle artı bir avantaj sağlıyor.  Zonguldak’tan ayrılan Bartın dördüncü teşvik bölgesinde yer alırken, aradaki Zonguldak’ın 3. Bölgede yer alması yatırım açısından cazibesinin düşmesine yol açıyor.

Zonguldak’ın bu çekim eksikliğinin havaalanı ve daha sonra belirsiz bir tarihte tamamlanması öngörülen Filyos Projesi ve Limanı ile Sakarya Karabük demiryolu hattı ile telafi edilebileceği düşünülüyor ama halen bu bölgenin ülkenin geri kalan kısmına bağlantı anlamında önemli eksiklikleri sürüyor.

Aynı şekilde Karabük de teşvikten umduğunu bulamadığından, lojistik anlamındaki eksiklikleri için Filyos Projesi’ne büyük önem atfediyor. Zira denizde kıyısı bulunmayan Karabük’ün, denizyolu taşımacılığı ile dünyaya açılmasının en kolay yolu Filyos Limanı’ndan geçiyor. Bu nedenle Karabük’te Filyos projesinin bir an önce tamamlanması için Zonguldak kamuoyununkini bile aşan bir talep ortaya çıktığı gözleniyor.

FARK ORTADA…

Özellikle doğu ve batıda olmak üzere çifte otoyol bağlantısına sahip Düzce’de kurulan OSB’lerde doluluk oranı kısa sürede yükselirken, Karadeniz Ereğli’de kurulan OSB’nin dolmasının uzun bir süreye yayılması, Düzce’nin ve diğer illerin nüfusu sürekli artarken, Zonguldak’ın nüfusunun düşmesi, bu alanda düzeltilmesi gereken önemli bir hatanın yapıldığını ortaya koyuyor.  Eğer teşvik konusunda Zonguldak ve Karabük’e özel bir çalışma yapılmaz,  veya sektörel teşvikler anlamında ilave avantajlar sağlanmazsa, bölgenin  civar illere göre nispi olarak gerilemesi kaçınılmaz görünüyor.

NE FARK EDİYOR?

Yatırımcı açısından teşvik bölgeleri arasındaki farklar büyük önem arz ediyor. Örnek vermek gerekirse,  Zonguldak’ın bulunduğu 3. Bölgede sigorta primi işveren hissesi desteğinin sabit yatırım tutarına oranı yüzde 20 iken, aynı destek 4. Bölgede 5 puan artarak yüzde 25’e çıkıyor.

Aynı şekilde 3. Bölgede yatırıma katkı oranı yüzde 25 iken, 4. Bölgede bu rakam yüzde 30’a yükseliyor. Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranları ise 3. Bölgede yüzde 60 iken, 4. Bölgede yüzde 70 olarak sağlanıyor.  Bu rakamlar, bölgesel teşvik uygulamalarında da, büyük ölçekli yatırımlarda da aynen uygulanıyor.

Söz konusu büyük ölçekli yatırımlar olduğunda aradaki bu beş ila on puanlık farklar, çok büyük meblağlara karşılık geliyor.

İŞ SİYASİLERDE…

Sorunun çözülmesi için en büyük görev siyasilere düşüyor.  Özellikle genel seçim dönemlerinde Zonguldak’a yapılan haksızlığı ifade edip oy isteyen siyasilerin, bu konuda Zonguldak’ın sesi misyonunu üstlenmeleri gerekiyor. 

Ancak bu güne kadar beklenen olmadı ve seçim dönemlerinin sona ermesinin hemen ardından teşvik talepleri rafa kaldırıldı.  Konunun gündemde tutulması için kamuoyunun da düzenleyici etkisiyle gerekli hatırlatmaları yapması gerektiği değerlendiriliyor.

Öte yandan, bölgede ekonomik sorunların çıkışı için öngörülen turizm, eğitim gibi alanlarda da bölgeyi  avantajlı kılacak girişimler olmadan, bu alanlarda da gelişmeler yaşanması beklenmiyor.

Haber : Hüseyin Aksakal