İlk çocuk… Hayattaki en büyük mutluluklardan biri ama aynı zamanda en çok soru işareti doğuran süreçlerden de biri. Özellikle ilk kez anne-baba olan aileler, çocuklarının her hareketini dikkatle izler; en küçük farklılığı bile bir sorun olarak algılayabilir. Bu durum en sık Ortopedi ve Travmatoloji polikliniklerinde karşımıza çıkar.

“İçe basıyor mu?”, “Düz taban mı?”, “Kambur mu duruyor?”, “Bacakları eğri mi?” gibi sorular, ilk çocukla birlikte en sık duyduğumuz cümlelerdir. Peki hangileri gerçekten sorun, hangileri büyümenin doğal bir parçası?

İÇE BASMA: EN SIK BAŞVURU NEDENİ

Anne-babaların ortopediye başvurma nedenlerinin başında içe basma gelir. Çocuk yürümeye başladıktan sonra ayakların içe doğru dönük olması aileleri endişelendirir.

Gerçek şu ki:

• 2–5 yaş arası çocuklarda içe basma çoğu zaman fizyolojiktir.
• Kalça, uyluk kemiği veya ayak yapısına bağlı geçici bir durumdur.
• Büyük çoğunluğu kendiliğinden düzelir.

Ancak:

• Çocuk sık düşüyorsa
• Yürürken belirgin zorlanıyorsa
• İlerleyen yaşlarda düzelme yoksa

bir ortopedi uzmanı değerlendirmesi gerekir.

DÜZTABANLIK: HER DÜZ AYAK HASTALIK DEĞİLDİR

“Çocuğumun ayağında kemer yok” şikâyeti de çok yaygındır. Özellikle ilk çocukta, ayak tabanının yere tamamen basması aileleri korkutur.

Önemli bir bilgi:

• 3–4 yaşına kadar görülen düz tabanlık çoğu zaman normaldir.
• Ayak kemeri, yaşla birlikte gelişir.

Ne zaman dikkat edilmeli?

• Yürürken çabuk yorulma
• Ayak ve bacak ağrısı
• Spor yaparken zorlanma

Bu belirtiler varsa değerlendirme gerekir; yoksa sadece izlem yeterlidir.

BACAK EĞRİLİKLERİ: O VE X BACAK

Bacakların parantez gibi (O bacak) ya da dizlerin birbirine yakın (X bacak) olması da sık endişe nedenidir.

• Bebeklikte O bacak
• 3–6 yaş arasında X bacak

çoğu zaman büyümenin doğal evreleridir.

Ancak eğrilik:

• Tek taraflıysa
• Giderek artıyorsa
• Yürüme bozukluğu eşlik ediyorsa

mutlaka uzman görüşü alınmalıdır.

KAMBURLUK VE DURUŞ BOZUKLUKLARI

Özellikle okul çağına yaklaşan çocuklarda aileler “çocuğum kambur duruyor” şikâyetiyle başvurur.

Çoğu zaman neden:

• Masa başında yanlış oturma
• Tablet ve telefon kullanımı
• Kas zayıflığıdır

Gerçek yapısal kamburluk nadirdir. Erken dönemde fark edilen duruş bozuklukları, egzersiz ve postür eğitimiyle büyük ölçüde düzelir.

GEÇ YÜRÜME: HEMEN KORKMALI MIYIZ?

İlk çocukta en stresli konulardan biri de yürüme zamanıdır.

Genel olarak:

• 9–18 ay arası yürüme normal kabul edilir.

Eğer çocuk:

• Desteksiz oturamıyorsa
• Bacaklarını kullanmak istemiyorsa
• Belirgin güçsüzlük varsa

o zaman detaylı değerlendirme gerekir. Sadece “komşunun çocuğu yürüdü” kıyası doğru değildir.

ANNE BABALAR EVDE NEYE DİKKAT ETMELİ?

Evde şu sorular yol gösterici olabilir:

• Çocuk ağrıyla mı yürüyor?
• Sürekli düşüyor mu?
• Hareketten kaçınıyor mu?
• Bir tarafını diğerine göre daha az mı kullanıyor?

Bu sorulara “evet” yanıtı varsa, gecikmeden uzmana başvurulmalıdır.

EN ÖNEMLİ MESAJ: ERKEN PANİK YERİNE DOĞRU BİLGİ

İlk çocukta endişe çok doğaldır. Ancak internetten okunan bilgiler ve kulaktan dolma öneriler çoğu zaman gereksiz kaygıya yol açar. Çocukların büyük bir kısmı, ortopedik açıdan büyümenin doğal süreçlerini yaşar.

Önemli olan:

• Çocuğu iyi gözlemlemek
• Gereksiz müdahalelerden kaçınmak
• Gerekli durumlarda doğru uzmana başvurmaktır

SON SÖZ

İlk çocuk, anne-babalık yolculuğunun en heyecanlı ama en hassas dönemidir. Ortopedik açıdan görülen birçok durum geçicidir ve zamanla düzelir. Doğru zamanda, doğru bilgiyle hareket etmek hem çocuğun sağlığını hem de ailelerin iç huzurunu korur.

Unutmayın; her farklılık hastalık değildir, ama her şüphe de değerlendirmeye değerdir.

Op. Dr. Erol Günen
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Kas-iskelet sistemi hastalıklarında modern cerrahi yöntemler, spor yaralanmaları, eklem sağlığı ve koruyucu ortopedi uygulamaları alanında uzmanlaşmıştır. Sağlık okuryazarlığını artırmak, bilimsel bilgileri herkesin anlayabileceği bir dille sunmak ve toplumda sağlıklı hareket bilincini geliştirmek amacıyla yazılar kaleme almaktadır.

İletişim:
Telefon: +90 538 795 15 73
Instagram: dr.erolgunen
Facebook: op.dr.erolgünen