Kdz Ereğli'de Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı'nca desteklenen proje kapsamında üretiminin öğretilmesini amaçlayan eğitimler başladı. Proje kapsamında Ereğli yöresinde 2 bin yılı aşkın süredir üretilen elpek bezi dokumacılığı yeniden ekonomik bir değer haline getirilecek. Proje eğitmeni Nilgün Efes, "20. Yılımızda bu projeyi hayata geçirmek bizim için çok önemli, mutluluk ve gurur verici" dedi.

2015 Yılı Yöresel Değerler Mali Destek Programı kapsamında "Zonguldak'ın Yöresel Değerleri Türkiye ile Buluşuyor" projesi ile Ereğli'ye ait olan yerel kültürün korunması, sonraki kuşaklara aktarılması, buna bağlı olarak turizm potansiyelinin yükseltilmesi ve bölge ekonomisinin çeşitlendirilmesi hedefleniyor.

Proje kapsamında Karadeniz Ereğli yöresine ait geleneksel el sanatlarından olan Elpek Bezi Dokumacılığı eğitimi ile yöresel ürünlerin tanıtımı ve pazar sahasının genişletilmesi, yöresel değerler hakkında farkındalık yaratmak ve sürdürülebilirlik oluşturmak amaçlanıyor.

Eğitim, 2000 yıldır Anadolu'da var olan ancak günümüzde yok olmaya yüz tutmuş ve son temsilcileri ile yaşatılmaya çalışılan, keten, kenevir ve pamuk ipliğinin kullanıldığı elpek bezi dokumacılığı üzerine yapılıyor. Eğitimler Ereğli Cumhuriyet Halk Evleri'nde Ereğli Belediyesi tarafından tahsis edilen mekanda sürüyor.

ÖĞRENCİLERE DOKUMA TEZGAHI İÇİN KREDİ VERİLECEK

Eğitimler kapsamında meslek sahibi olmayan ve ekonomik hayatta yer edinememiş 14 kadına 2 grup şeklinde toplamda 512 saat Elpek bezi üretimi eğitimi verilecek.

Böylece meslek sahibi olmayan 14 kadın orta ve uzun vadede KOSGEB ve ilgili Kamu Kurumlarının vermiş oldukları mikro kredilerle dokuma tezgâhı edinerek evlerinde elpek bezi dokumacılığı imkanına kavuşacak.

Proje ile aynı zamandan girişimci kadınlara öncülük edilerek ekonomik hayatta yer edinmeleri ve bu kadınların, kaybolmaya yüz tutmuş olan bir sanatın temsilcileri haline gelmeleri de sağlanacak.

Zonguldak İl Özel İdaresinin katkıları ile 8-18 Mayıs tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan kursta 14 kursiyer, her hafta Salı Çarşamba ve Perşembe günleri eğitim alıyor.

EFES: GURURLUYUZ

Elpek Bezi Üreticisi ve Kurs Eğitmeni Nilgün Efes, Ereğli'de 20 yıldır Elpek Bezi üretimi ve tanıtımına ilişkin çalışmalar yürüttüklerini dile getirerek şunları söyledi:

" Elpek benim elim ayağım gibi, onsuz bir gün düşünemiyorum. Elpek Beziyle ilgili çalışmaya başlayalı bu yıl 20. Yılımızdayız. 20 yıldır benim idealimizdi elpek bezi ve üretimini Ereğli halkı ile buluşturmak, tanıtmak, üretmekti. Bu projeyi 20. Yılımıza hayata geçirmek bizim için çok önemli, mutluluk ve gurur verici.

20. yılımızda Ereğli Belediyesinin de katkıları ile Cumhuriyet Halkevlerimizde kurslarımızı açtık. Projeyi hayata geçirmek beni mutlu etti, mutluyum, gururluyum...Elpek bezi bizim eserimiz onu yaşatacak olan Ereğli, Zonguldak, Kandilli, Kozlu'da yaşayanlardır. Biz Elpek'imizi seviyoruz, onu Yaşatacağız...

ZONGULDAK KÜLTÜR EVİ'NDE SERGİLENECEK

Kendilerine destek olan Zonguldak İl Özel İdaresi başta olmak üzere Zonguldak Belediyesi, Ereğli Belediyesine ayrı ayrı teşekkür eden Efes, şöyle konuştu:

"Zonguldak merkezde Zonguldak Valiliğinin arkasındaki alanda Kültür Evleri Projesi hayata geçirilecek. Bu projede Zonguldak yörelerine ait eserler, tatlar, yer alacak. Biz de bu projede Elpek Bezi ile yerimizi alacağız. Bu projeye Zonguldak Belediyesi yer gösterdi. Şu an itibarıyla Kültür Evleri'yle ilgili Proje çalışmaları devam ediyor. Proje 1-2 ay içinde tamamlanacak, Kültür Evleri açılacak. Zonguldak'ta elpek bezimizi tanıtma fırsatını bulabilmek bize ayrıca mutluluk verecek. Haziran ayında da BAKKA Projesi sonuçlanacak, hayata geçecek."

TÜRKİYE TANITIMI YAPILACAK

Efes Türkiye genelindeki tanıtım çalışmalarına ilişkin de, "Ayrıca Zonguldak Tırı kurulacak. Zonguldak yöresine ait ürünler, eserler ve tadların yanı sıra Elpek Bezimiz ve Osmanlı Çileğimizde bu tırda yer alacak. Bu Tır İstanbul Ankara, Konya ve Bursa'ya giderek Zonguldak Yöresel Ürün ve Değerlerimizin tanıtımını yapacak. Bu Tırda da yer almak bizleri ayrıca mutlu edecek" ifadelerini kullandı.

ELPEK BEZİ NEDİR?

Ereğli'nin yöresel yönünü öne çıkartan ve ketenden elde dilen Elpek Bezi yüzyıllardır kullanılmaya devam etmektedir. Günümüzde yöresel nakışlarla süslenerek, yelek, buluz, çanta ve hediyelik eşya biçiminde değerlendirilmektedir.

Antik çağın önemli uygarlıklarından biri olan Friglerin etkisiyle yörede yaygınlaşan keten dokumacılığının geçmişi oldukça eskidir. Antikçağ yazarları, Karadeniz Ereğli halkının günlük yaşamını anlatırken; ketenden dokunmuş, vücudun tamamını kaplayan, bol ve bükümlü elbiseler giydiklerini ve bu durumun kenti şiirsel bir atmosfere büründürdüğünü anlatırlar. Ancak yöremiz bu konudaki asıl ününü, Kâtip Çelebi'nin ünlü "Cihannüma" adlı eserinde belirttiği gibi, Osmanlı donanması için ürettiği yelken bezi dokumacılığından almaktadır.

Dokumacılık, Anadolu'nun kültürel zenginlikleri arasında önemli yeri olan ve yöresel özellikler gösteren özgün bir el sanatıdır. Elpek bezi, keten dokumalar kategorisinde yerini almış, Batı Karadeniz bölgesinde bir zamanların tarım ürünü ketenin liflerinden yüzlerce, binlerce yıldır üretilegelmiştir.

Elpek Bezi, Batı Karadeniz Bölgesi'nde bir zamanların tarım ürünü olan Keten'in liflerinden yüzlerce hatta binlerce yıldır üretile gelmiştir. Antikçağlarda ketenden ürettiği yelken bezi ve dokumalarıyla ünlenen Karadeniz Ereğli'de, Karadeniz kıyısında dağlarla çevrili bir bölge olduğundan, yıllık nem oranı ülkenin diğer bölgelerine göre daha yüksektir. Bu nedenle, insan vücudunun nemden etkilenmesini önlediği bilinen ketenden elde edilen Elpek Bezi yüzyıllardır giyim malzemesi olarak kullanılmıştır.

Kdz. Ereğli'de "elpek", Çaycuma'da "pelemet" diğer yerleşim birimlerinde de "çözme bez" olarak bilinen yerel dokuma "düzen" adlı el tezgâhlarında keten ve pamuk ipliği ile dokunurdu. İç giyimde kullanılan bu bez yazın serin kışında vücut ısısını tutmasıyla ünlüdür. Günümüzde yöresel nakışlarla süslenerek, yelek, buluz, çanta ve hediyelik eşya biçiminde değerlendirilmektedir. İnce olarak dokunan bezler başörtüsü (yazma yemeni), kalın ve deseni yollu olan bezler (alacalı bez), sofra, kerevet (sedir) örtüsü ve döşemelik, mavi boyalı (gök bez) bez, erkek pantolonu, çite bezi de kadın şalvarı (dizlik) olarak kullanılan yaygın dokuma ürünleridir. Kız çeyizi, yağlık, kuşak, peşkir gibi dokumalarda görülen Zonguldak yöresi nakışların (18. ve 19. yy.), nakış bezi (ham ipek, keten), nakış türü (Tür işi, hesap işi), nakış tekniği (Muşûbak, düz ve verev iğne, pesent, güzeme, kesme ajur, tel kırma altın simle yapılan balık sırtı verev) kullanılan renk, boya (kök boya, kadın saçı) ve motif yönünden üstün özellikler taşır. Yörede sanayi gelişip dokumacılıktan ve buna paralel olarak da keten tarımından vazgeçilinceye kadar geçirdiği uzun ve zahmetli yolculuk üreticiyi bu bitkiden ve dokumasından vazgeçiren bir diğer faktör olmuş, Türkiye'de gelişen tekstil teknolojisi ve ürünleri ile rekabet edemeyen Elpek bezi kaybolup gitmiştir. 1940-1950 yıllarında kaybolma sürecine giren Elpek bezi yaklaşık 50 yıl aradan sonra yeniden canlandırılıp yaşatılmaya başlanmıştır.

Haber : Hüseyin Aksakal