Anayasa teklifi
TBMM'ye 316 milletvekilinin imzasıyla geldi. Kanun teklifi 21 maddeden
oluşuyor.
Anayasa
teklifinde şu maddeler yer alıyor:
"MADDE 1-7/ l 1/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası'nın 9. maddesine "bağımsız" ibaresinden sonra gelmek
üzere "ve tarafsız" ibaresi eklenmiştir.
MADDE 2- 2709 sayılı Kanunun 75. maddesinde yer
alan "beşyüzelli" ibaresi "altıyüz" şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 3-
2709 sayılı Kanunun 76. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Yirmibeş"
ibaresi "Onsekiz" şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan "yükümlü olduğu
askerlik hizmetini yapmamış olanlar," ibaresi "askerlikle ilişiği
olanlar," şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 4-2709 sayılı Kanunun 77. maddesi başlığıyla
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 77-Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.
Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir.
Cumhurbaşkanlığı seçiminde birinci oylamada gerekli çoğunluğun sağlanamaması
halinde 101 inci maddedeki usule göre ikinci oylama yapılır".
MADDE 5-2709 sayılı Kanunun 78. maddesi
başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 78- 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinin
düşmesi, düşürülmesi, ölüm ile diğer boşalma hallerinde boşalan üyelikler aynı
siyasi partinin yedek milletvekilleriyle doldurulur. Siyasi partilerin seçim
çevrelerindeki milletvekili aday listelerinde bulunup da seçilemeyen adaylar
bulundukları sıra esas alınarak yedek milletvekili sayılırlar. Ayrıca siyasi
partiler genel seçimlerde her seçim çevresinde en az iki olmak üzere seçilecek
milletvekili sayısının beşte biri oranında, bağımsız adaylar ise bir yedek
milletvekili adayı gösterirler. Milletvekilliklerinde boşalma olması halinde
boşalan üyeliklere öncelikle o seçim çevresindeki asıl aday listesinde bulunup
da seçilemeyen yedek milletvekilleri ikame olunur.
Bir seçim çevresinde tüm milletvekilliklerinin aynı siyasi parti adayları
tarafından kazanılmış olduğu hallerde, yedek milletvekili listesindeki adaylar
sırayla boşalan milletvekilliğine ikame olunur. Boşalan milletvekilliğinin
bağımsız adaylardan olması halinde, bu milletvekilinin oy
pusulasında gösterilen yedek milletvekili adayı, boşalan milletvekilliğine
ikame olunur. İkame gerçekleşmedikçe yedek milletvekilliği için hiçbir hak
oluşmaz. Savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse, Türkiye Büyük
Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin bir yıl ertelenmesine Meclis
karar verebilir. Erteleme sebebi ortadan kalkmamışsa, aynı usule göre bu işlem
tekrarlanabilir."
MADDE 6-2709 sayılı Kanunun 87. maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 87-Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve
yetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun
tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilamına karar
vermek; milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak, Türkiye Büyük
Millet Meclisi üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel
af ilâmna karar vermek ve Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri
kullanmak ve görevleri yerine getirmektir."
MADDE 7-2709 sayılı Kanunun 98. maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve kenar başlığı metinden çıkarılmıştır.
"MADDE 98-Türkiye Büyük Millet
Meclisi belli bir konuda Meclis araştırması ve genel görüşme yapabilir;
milletvekilleri yazılı soru sorabilir.
Meclis
araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemeden ibarettir.
Genel görüşme, toplumu ilgilendiren belli bir konunun Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesidir. Genel görüşme ve Meclis araştırmasına
yürütme adına herhangi bir temsilci katılamaz. Yazılı soru; yazılı olarak en
geç onbeş gün içerisinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı
yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir. Meclis
araştırması, genel görüşme ve yazılı soru önergelerinin verilme şekli, içeriği
ve
kapsamı ile araştırma usülleri Meclis İçtüzüğü ile düzenlenir."
MADDE 8-2709 sayılı Kanunun 101. maddesi
başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 101-Cumhurbaşkanı, kırk yaşım doldurmuş, yüksek
öğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip, doğuştan Türk
vatandaşı olanlar arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının
görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla'iki defa Cumhurbaşkanı
seçilebilir. Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti grupları, en son yapılan genel
seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini
almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir.
Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona
erer. Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday
Cumhurbaşkanı seçilir. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı
izleyen ikirci pazar günü ikinci oylama yapılır. Bu oylamaya, ilk oylamada en
çok oy almış iki aday katılırve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday
Cumhurbaşkanı seçilir. İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin
herhangi bir nedenle seçime katılmaması halinde; ikinci oylama, boşalan
adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.
İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde, bu oylama referandum şeklinde
yapılır. Aday, geçerli oyların salt çoğunluğunu aldığı takdirde Cumhurbaşkanı
seçilir. Seçimlerin tamamlanamaması halinde mevcut Cumhurbaşkanı yenisi
seçilinceye kadar görevine devam eder. Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin
diğer usul ve esaslar kanunla düzenlenir."
MADDE 9-2709 sayılı Kanunun 104. maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 104-Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme
yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye
Cumhuriyetini Ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın
uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder.
Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet
Meclisinde açılış konuşmasını yapar. Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında
Meclise mesaj verir. Kanunları yayımlar. Kanunları tekrar görüşülmek üzere
Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir. Kanunların, Türkiye Büyük Millet
Meclisi İçtüzüğünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakımından
aykırı oldukları gerekçesi ile Anayasa
Mahkemesinde iptal davası açar. Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar
ve görevlerine son verir. Üst düzey kamu yöneticilerini atar ve görevlerine son
verir. Yabancı devletlere Türkiye Cumhuriyetinin temsilcilerini gönderir,
Türkiye Cumhuriyetine gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul eder.
Milletlerarası andlaşma akdeder ve yayınlar. Anayasa değişikliklerine ilişkin
kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar. Milli güvenlik
politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır. Türk Silahlı Kuvvetlerinin
Başkomutanlığını temsil eder.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verir. Sürekli hastalık,
sakatlık ve kocama sebebi ile kişilerin cezalarını hafifletir
veyakaldırır. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve
ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü
bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Curnhurbaşkanhğı kararnamesi ile
düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile
kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. Türkiye
Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi hükümsüz hale gelir. Cumhurbaşkanı kanunların uygulanmasını
sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilir.
Kararnameler ve yönetmelikler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse,
Resmi Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer. Cumhurbaşkanı ayrıca
Anayasada ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diğer görevleri
yerine getirir ve yetkileri kullanır."
MADDE 10-2709 sayılı Kanunun 105. maddesi başlığı ile
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Madde 105-Cumhurbaşkanı hakkında,
bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının salt
çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis,
önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tam sayısının beşte üçünün gizli
oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir. Soruşturma açılmasına karar
verilmesi halinde, Meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona
verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından
her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak onbeş kişin bir
komisyon tarafından soruşturma yapılır. Komisyon, soruşturma sonucunu belirten
raporunu iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunar. Soruşturmanın bu sürede
bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir.
Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren on gün içinde dağıtılır, dağıtımından
itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülür. Türkiye Büyük Millet Meclisi
üye tam sayısının üçte ikisinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir.
Yüce Divan yargılaması üç ay içerisinde tamamlanır, bu sürede tamamlanmazsa bir
defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir, yargılama bu sürede kesin
olarak tamamlanır. Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı
seçim kararı alamaz. Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkum edilen
Cumhurbaşkanın görevi sona erer. Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sürede
işlediği iddia edilen suçlar için görevi bittikten sonra da bu madde hükmü
uygulanır."
MADDE 11-2709 sayılı Kanunun 106. maddesi
başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 106-Cumhurbaşkanı,
seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir.
Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde kırkbeş gün
içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır. Yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı
Yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri
kullanır. Genel seçime bir yıl ve daha az kalmışsa Türkiye Büyük Millet Meclisi
seçimi de Cumhurbaşkanı seçimi ile birlikte yenilenir. Genel seçime bir yıldan
fazla kalmışsa seçilen Cumhurbaşkanı Türkiye Büyük Millet Meclisi seçim
tarihine kadar görevine devam eder. Kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı
açısından bu süre dönemden sayılmaz. Türkiye Büyük Millet Meclisi genel
seçimlerinin yapılacağı tarihte her iki seçim birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının
hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden
ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cumhurbaşkanına vekalet eder ve
Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar,
Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır. Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakan olarak atanırlarsa
üyelikleri sona erer. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanına
karşı sorumludur. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleri ile
ilgili suç işledikleri iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam
sayısrının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması
istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye
tam sayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.
Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi partilerin,
güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak
gösterecekleri adaylar arasından her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme
suretiyle kurulacak onbeş kişilik bir komisyon tarafından soruşturma yapılır.
Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu iki ay içinde Meclis
Başkanlığına sunar. soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona
bir aylık yeni Ve kesin bir süre verilir. Rapor Başkanlığa verildiği tarihten
itibaren on gün içinde dağıtılır, dağıtımından itibaren on gün içinde Genel
Kurulda görüşülür. Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının üçte ikisinin
gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir. Yüce Divan yargılaması üç ay
içerisinde tamamlanır, bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere
üç aylık ek süre verilir, yargılama bu sürede kesin olarak tamamlanır. Bu
kişilerin görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlar için görevi
bittikten sonra da bu madde hükmü uygulanır. Yüce Divanda seçilmeye engel bir
suçtan mahkum edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, göreviyle ilgili olmayan suçlarda
yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanır. Bakanlıkların
kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısı
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir."
MADDE 12- 2709 sayılı Kanunun 116. maddesi
başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 116-Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam
sayısının beşte üç çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu
halde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi
birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi
halinde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi
birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından
seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde Cumhurbaşkanı bir defa daha
aday olabilir. Seçimlerinin birlikte yenilenmesine karar verilen Meclisin ve
Cumhurbaşkanının yetkileri, bu organların seçilmesine kadar sürer. Bu şekilde
seçilen Meclis ve Cumhurbaşkanının görev süreleri de beş yıldır."
MADDE 13-2709 sayılı Kanunun 119. maddesi başlığıyla
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve kenar başlıkları metinden
çıkarılmıştır.
"Madde 119-Cumhurbaşkanı savaş
hali, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, ayaklanma olması veya
vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışmanın veya ülkenin
ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet
hareketlerinin yaygınlaşması; anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri
ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması; kamu
düzeninin ciddi şekilde bozulması; tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar
veya ağır ekonomik bunalım hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde,
süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir. Olağanüstü hal
ilanı kararı verildiği gün Resmi Gazetede yayınlanır ve aynı gün Türkiye Büyük
Millet Meclisinin onayına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise
derhal toplantıya çağrılır; Meclis gerekligördüğü takdirde olağanüstü
halin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.
Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı
geçmemek üzere süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz.
Olağanüstü hallerde vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri
ile 15 inci maddedeki ilkeler doğrultusunda temel hak ve hürriyetlerin nasıl
sınırlanacağını veya geçici olarak durdurulacağı, hangi hükümlerin uygulanacağı
ve işlemlerin nasıl yürütüleceği kanunla düzenlenir. Olağanüstü hallerde
Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi çıkarabilir. Kanun hükmündeki bu kararnameler Resmi Gazetede
yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur. Savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye
Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hariç olmak üzere; olağanüstü hal
sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri bir ay içerisinde Türkiye
Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde olağanüstü
hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten
kalkar".
MADDE 14- 2709 sayılı Kanunun 123. maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan "ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye
dayanılarak" ibaresi "kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle" şeklinde
değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Üst düzey kamu görevlilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esaslar
Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir."
MADDE 15- 2709 sayılı Kanunun 126. maddesinin üçüncü
fıkrasının ikinci cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Merkezi idare kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarının; kuruluş, görev, yetki
ve sorumlulukları Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir."
MADDE 16- 2709 sayılı Kanunun 142. maddesine
aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Disiplin mahkemeleri dışında askeri mahkemeler kurulamaz. Ancak, savaş halinde
asker kişilerin görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara
bakmakla görevli askeri mahkemeler kurulabilir."
MADDE 17-2709 sayılı Kanunun 159. maddesinin
başlığı ile birinci ve dokuzuncu fıkralarında yer alan "Yüksek" ibareleri
metinden çıkarılmış; iki, üç, dört ve beşinci fıkraları aşağıdaki şekilde ve
altıncı fıkrasında yer alan "ile Adalet Bakanlığı Müsteşarı dışındaki asıl
üyeleri," ibaresi "dışındaki üyeleri," şeklinde değiştirilmiş ve dokuzuncu
fıkrasında yer alan "tüzük" ibaresi metinden çıkarılmıştır.
"Hâkimler ve Savcılar Kurulu 12 üyeden oluşur; iki daire halinde çalışır.
Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanı katılamadığı toplantılara
Adalet Bakanı Müsteşarı katılır. Kurulun, iki üyesi, nitelikleri kanunda
belirtilen yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim
üyeleri ile avukatlar arasından, iki üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa
ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adli yargı hâkim ve savcıları
arasından, bir üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren
nitelikleri yitirmemiş idari yargı hâkim ve savcıları arasından
Cumhurbaşkanınca; üç üyesi Yargıtay üyeleri, bir üyesi Danıştay üyeleri, iki
üyesi nitelikleri kanunda belirtilen yükseköğretim kurumlarının hukuk
dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Türkiye Büyük
Millet Meclisi tarafından seçilir. Kurulun Türkiye Büyük Millet Meclisi
tarafından seçilecek üyeliklerine ilişkin başvurular, Meclis Başkanlığına
yapılır. Başkanlık, başvuruları Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden
Kurulu Karma Komisyona gönderir. Komisyon her bir üyelik için üç adayı, üye tam
sayısının üçte iki çoğunluğuyla belirler. Birinci oylamada aday belirleme
işleminin sonuçlandırılamaması halinde ikinci oylamada üye tam sayısının beşte
üç çoğunluğu aranır. Bu oylamada da aday belirlenemediği takdirde her bir
üyelik için en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme usulü ile aday belirleme
işlemi tamamlanır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Komisyon tarafından belirlenen adaylar arasından,
her bir üye için ayrı ayrı gizli oyla seçim yapar. Birinci oylamada üye
tamsayısının üçte iki çoğunluğu; bu oylamada seçimin sonuçlandırılamaması
halinde, ikinci oylamada üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu aranır. İkinci
oylamada da üye seçilemediği takdirde en çok oyu alan iki aday arasında ad
çekme usulü ile üye seçimi tamamlanır.
Üyeler dört yıl için seçilir. Süresi biten üyeler bir kez daha seçilebilir.
Kurul üyeliği seçimi, üyelerin görev süresinin dolmasmdan önceki otuz gün
içinde yapılır. Seçilen üyelerin görev süreleri dolmadan Kurul üyeliğinin
boşalması durumunda, boşalmayı takip eden otuz gün içinde, yeni üyelerin seçimi
yapılır."
MADDE 18-2709 sayılı Kanunun 161. maddesi
başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE- 161Kamu idarelerinin ve kamu iktisadî
teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamaları yıllık bütçelerle
yapılır.
Mali
yıl başlangıcı ile merkezi yönetim bütçesinin hazırlanması, uygulanması ve
kontrolü ile yatırımlar veya bir yıldan fazla sürecek iş ve hizmetler için özel
süre ve usuller kanunla düzenlenir. Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler
dışında hiçbir hüküm konulamaz.
Cumhurbaşkanı bütçe kanun teklifini, mali yılbaşından en az yetmişbeş gün önce,
Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar. Bütçe teklifi Bütçe Komisyonunda
görüşülür. Komisyonun ellibeş gün içinde kabul edeceği metin Genel Kurulda
görüşülür ve mali Yılbaşına kadar karara bağlanır.
Bütçe kanununun süresinde yürürlüğe konulamaması halinde, bir önceki yılın
bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak yürürlüğe konur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Genel Kurulda kamu idare bütçeleri
hakkında düşüncelerim her bütçenin görüşülmesi sırasında açıklarlar, gider artırıcı
veya gelirleri azaltıcı önerilerde bulunamazlar.
Genel Kurulda kamu idare bütçeleriyle değişiklik önergeleri üzerinde ayrıca
görüşme yapılmaksızın okunur ve oylanır.
Merkezi yönetim bütçesiyle verilen ödenek, harcanabilecek tutarın sınırını
gösterir. Harcanabilecek tutarın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile
aşılabileceğine dair bütçe kanununa hüküm konulamaz.
Cari yıl bütçesindeki ödenek artışım öngören değişiklik teklifleri ile cari ve
izleyen yılların bütçelerine malî yük getiren tekliflerde, öngörülen giderleri
karşılayabilecek mali kaynak gösterilmesi zorunludur.
Merkezi yönetim kesin hesap kanunu teklifi, ilgili olduğu mali yılın sonundan
başlayarak en geç altı ay sonra Cumhurbaşkanı tarafından Türkiye Büyük Millet
Meclisine sunulur. Sayıştay genel uygunluk bildirimini, ilişkin olduğu
kesinhesap kanun teklifinin verilmesinden başlayarak en geç yetmişbeş gün
içinde Meclise sunar.
Kesinhesap kanunu teklifi ve genel uygunluk bildiriminin Türkiye Büyük Millet
Meclisine verilmiş olması, ilgili yıla ait Sayıştayca sonuçlandırılamamış
denetim ve hesap yargılamasını önlemez ve bunların karara bağlandığı anlamına
gelmez.
Kesinhesap kanunu teklifi, yeni yıl bütçe kanunu teklifiyle birlikte görüşülür
ve karara bağlanır."
MADDE 19- 2709 sayılı Kanunun;
A)8. maddesinde yer alan "ve Bakanlar
Kurulu"; 15 inci maddesinin birinci fıkrasında, 17. maddesinin dördüncü
fıkrasında ve 19 uncu maddesinin altıncı fıkrasında yer alan "sıkıyönetim"; 88.
maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Bakanlar Kurulu ve", ikinci fıkrasında
yer alan "tasarı ve"; 93. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan doğrudan
doğruya veya Bakanlar Kurulunun istemi üzerine"; 117. maddesinin dördüncü
fıkrasında yer alan "Bakanlar Kurulunun teklifi üzerine,"; 125. maddesinin
altıncı fıkrasında yer alan "sıkıyönetim,"; 148. maddesinin birinci fıkrasında
yer alan sıkıyönetim", altıncı fıkrasında yer alan ", Askerî Yargıtay, Askeri
Yüksek İdare Mahkemesi" ve "Yüksek"; 154 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer
alan "Yüksek"; 155. Maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Başbakan ve Bakanlar
Kurulunca gönderilen kanun tasarıları," ve "tüzük tasarılarını incelemek,",
üçüncü fıkrasın yer alan "Yüksek" ibareleri madde metinlerinden çıkarılmıştır.
B)73. maddesinin dördüncü fıkrasında yer
alan "Bakanlar Kuruluna" ibaresi "Cumhurbaşkanına"; 117. maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan "Bakanlar Kurulu" ibaresi "Cumhurbaşkanı", dördüncü
fıkrasında yer alan "Başbakana" ibaresi "Cumhurbaşkanına"; 118. maddesinin
birinci fıkrasında yer alan "Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Başbakan
yardımcıları," ibaresi "Cumhurbaşkanı yardımcıları,", "Kara, Deniz ve Hava
Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanından" ibaresi "Genelkurmay
Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından", üçüncü fıkrasında yer
alan "Bakanlar Kuruluna"
ibaresi "Cumhurbaşkanına", "Bakanlar Kurulunca" ibaresi "Cumhurbaşkanınca",
dördüncü fıkrasında yer alan "Başbakan" ibaresi "Cumhurbaşkanı yardımcıları",
beşinci fıkrasında yer alan "Başbakanın" ibaresi "Cumhurbaşkanı yardımcısının",
altıncı fıkrasında yer alan
"kanunla" ibaresi "Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile"; 124 üncü maddesinin
birinci fıkrasında yer alan "Başbakanlık" ibaresi "Cumhurbaşkanı" ve
"tüzüklerin" ibaresi "Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin"; 127. maddesinin
altınca fıkrasında yer alan
"Bakanlar Kurulunun" ibaresi "Cumhurbaşkanının"; 131. maddesinin ikinci
fıkrasmda yer alan "ve Bakanlar Kurulunca" ibaresi "tarafından"; 134.
maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Başbakanlığa" ibaresi "Cumhurbaşkanının
görevlendireceği bakana"; 137. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "tüzük"
ibaresi "Cumhurbaşkanlığı kararnamesi"; 148
inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "kanun hükmünde kararnamelerin"
ibareleri "Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin", altıncı fıkrasmda yer alan
"Bakanlar Kurulu üyelerini" ibaresi "Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları";
150. maddesinde yer alan "kanun hükmünde kararnamelerin" ibaresi
"Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin" ve "iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis
grupları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi" ibaresi "Türkiye
Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve"; 151.
maddesinde yer alan "kanun hükmünde kararname" ibaresi "Cumhurbaşkanlığı
kararnamesi"; 152. maddesinin birinci fıkrası ile 153 üncü maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan "kanun hükmünde kararnamenin" ibareleri "Cumhurbaşkanlığı
kararnamesinin"; 158 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "adli,
idari ve askeri" ibaresi "adli ve idari"; 166. Maddesinin dördüncü
fıkrasında yer alan "hükümete" ibaresi "Cumhurbaşkanına", 167. Maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan "Bakanlar Kuruluna" ibaresi "Cumhurbaşkanına"
şeklinde değiştirilmiştir.
C)2709 sayılı Kanunun 89. maddesinin
üçüncü fıkrasında yer alan "geri gönderilen kanunu" ibaresinden sonra
gelmek üzere "üye tamsayısının salt çoğunluğu ile" ibaresi eklenmiştir.
Ç)108. maddesinin birinci fıkrasına
"incelemek" ibaresinden önce gelmek üzere" idari soruşturma? ibaresi
eklenmiş; ikinci fıkrasında yer alan "Silahlı Kuvvetler ve" ibaresi metinden
çıkarılmış; üçüncü fıkrasında yer alan "üyeleri ve üyeleri içinden Başkanı,
kanunda belirlenen nitelikteki kişiler arasında" ibaresi "Başkan ve
üyeleri," şeklinde ve dördüncü fıkrasında yer alan "kanunla" ibaresi
"Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile" şeklinde değiştirilmiştir.
D)146. maddesinin birinci fıkrasında yer
alan "onyedi" ibaresi "onbeş" şeklinde değiştirilmiş, üçüncü fıkrasında
yer alan ", bir üyeyi Askerî Yargıtay, bir üyeyi Askerî Yüksek İdare Mahkemesi"
ibaresi ile dördüncü fıkrasında yer alan ", Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek
İdare Mahkemesi" ibareleri metinden çıkarılmıştır.
E)82. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci
cümlesi, 96'ncı maddesinin ikinci fıkrası, 117. maddesinin son fıkrası, 125
inci maddesinin ikinci fıkrası, 127'nci maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi,
150. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi ile 67, 91, 99, 100, 102, 107,
109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 120, 121, 122, 145, 156, 157, 162, 163 ve
164. maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 20-2709 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde
eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 21- A)Türkiye Büyük Millet Meclisinin 27.
Yasama Dönemi milletvekili genel seçimi ve Cumhurbaşkanlığı seçimi 3/11/2019
tarihinde birlikte yapılır. Seçimin yapılacağı tarihe kadar Türkiye Büyük
Millet Meclisi üyeleri ve Cumhurbaşkanının görevi devam eder. Meclisin seçim
kararı alması halinde 27. Yasama Dönemi milletvekili genel seçimi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
B)Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren en
geç altı ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi bu değişikliklerin gerektirdiği
Meclis İçtüzüğürıü ve kanuni düzenlemeleri yapar. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
ile düzenleneceği belirtilen değişiklikler ise
Cumhurbaşkanı tarafından aynı sürede düzenlenir.
C) Anayasanın 159 uncu maddesinde yapılan düzenlemeye göre Hâkimler ve Savcılar
Kurulu üyeleri en geç otuz gün içinde seçilirler ve bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonraki kırkbeş günü takip eden iş günü görevlerine başlarlar.
Başvurular, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş gün içinde
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına yapılır. Başkanlık, başvuruları
Anayasa ve Adalet komisyonları üyelerinden kurulu Karma Kornisyona gönderir.
Komisyon on gün içinde her bir üyelik için üç adayı üye tam sayısının üçte iki
çoğurıluğuyla belirler. Birinci oylamada üçte iki çoğunluk ile seçimin
sonuçlandırılamaması halinde, ikinci ve üçüncü Oylamalar yapılır; bu
oylamalarda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyunu alan aday seçilmiş
olur. Beşte üç çoğunluğun sağlanamaması halinde üçüncü oylamada en çok oyu
almış olan, seçilecek üyelerin iki katı aday arasından ad çekme usulü ile üye
belirleme işlemi tamamlanır. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Kurulu aynı usul ve nisapları gözeterek onbeş gün içinde seçimi
tamamlar. Mevcut Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyeleri, yeni üyelerin
göreve başlayacağı tarihe kadar görevlerine devam eder ve bu süre içinde
yürürlükteki Kanun hükümlerine göre çalışır.
D)Askeri Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare
Mahkemesinden Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilmiş bulunan kişilerin herhangi
bir sebeple görevleri sona erene kadar üyelikleri devam eder.
E)Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve askeri mahkemeler
kaldırılmıştır.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde; idarî görev ve
kadrolarda bulunanlar dahil askeri hakim ve savcı sınıfından olanlar,
tercihleri ve müktesepleri dikkate alınmak suretiyle;
a) Hakimler ve Savcılar Kurulunca adli veya idari yargıda hakim veya savcı,
b) Milli Savunma Bakanlığınca, hukuk müşaviri veya muvazzaf subay, olarak
atanır.
Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde muvazzaf subay veya hukuk müşaviri olarak
atananlar, askerî hâkimler ve savcılar için öngörülen aylık Ödenek ve diğer
özlük haklarından yararlanmaya devam eder.
Kaldırılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görev yapan ve askerî hâkim ve
savcı sınıından olmayan üyeler uygun bir göreve atanır.
Kaldırılan askerî yargı mercilerinde görülmekte olan dosyalardan,
a) Askerî Yargıtayda olanlar, Yargıtaya,
b) Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde olanlar, Danıştaya
c) Askerî mahkemelerde olanlar, görevli ve yetkili adlî yargı mercilerine
ç) Askerî savcılıklarda olanlar, yetkili Cumhuriyet başsavcılıklarına, herhangi
bir karara gerek kalmaksızın listeye bağlanarak devredilir. Yargıtay ve
Danıştay, kendi devir işlemlerini yürütür. Diğer dosyaların devirleri ise
Hakiırıler ve Savcılar Kurulu tarafından oluşturulacak komisyonlar tarafından
yürütülür.
Kaldırılan askerî yargı mercilerince hüküm verilmekle birlikte henüz gerekçeli
kararı yazılmayan dosyalara ilişkin gerekçeli kararlar, dosyaların devredildiği
yargı mercilerince yazılır. Kaldınlan askeri yargı mercilerinde görev yapan
diğer tüm idari personelin atama ve
görevlendirilmeleri, Milli Savunma Bakanlığınca yapılır.
F)Bu Kanun yürürlüğe girdiğinde yürürlükte
bulunan kanun hükmünde kararnameler, tüzükler, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu
tarafından çıkarılan yönetmelikler ile diğer düzenleyici işlemler yürürlükten
kaldırılmadıkça geçerliliğini sürdürür.
G)Kanunlar ve diğer mevzuat ile
Başbakanlık ve Bakanlar Kuruluna verilen yetkiler, ilgili mevzuatta değişiklik
yapılıncaya kadar Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır.
H)Anayasanın 67. maddesinin son fıkrası
hükmü, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra birlikte yapılacak ilk milletvekili
genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi bakımından uygulanmaz.
MADDE 21- Bu Kanunla Anayasanın;
a) 8, 15, 17, 19, 73, 82, 87, 88, 89, 91, 93, 96, 98, 99, 100, 102, 104, 105,
106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113. maddelerinde yapılan değişiklikler ile
114 maddenin ve üçüncü fıkralarının ilgaları yönünden, 115, 116, 117, 118, 119,
120, 121, 122, 123, 124,125, 126'ncı maddelerinde yapılan değişiklikler ile
127'nci maddenin son fıkrasına dair değişiklik; 131, 134, 137'inci maddelerinde
yapılan değişiklikler ile 148'inci maddenin birinci fıkrasındaki değişiklik ile
altıncı fıkrasındaki "Bakanlar Kurulu üyelerini" ibaresine dair değişiklik,
150, 151, 152, 153, 155 inci maddenin ikinci fıkrası,161, 162, 163, 164,
166'ncı ve 167'nci maddelerinde yapılan değişiklikler ile Geçici 21 inci
maddenin (F) ve (G) bentleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
seçimlerinin birlikte yapıldığı tarihte,
b) 75, 77, 78 ile 101'inci maddelerinde yapıları değişiklikler, birlikte
yapılacak ilk Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerine
ilişkin takvimin başladığı tarihte,
c) Değiştirilen diğer ile 101'inci maddesinin son fıkrasında yer alan
"Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir" ibaresinin
ilgası bakımından yayımı tarihinde, yürürlüğe girer ve halkoyuna sunulması
halinde tümüyle oylanır".
